هم به دليل سرايت آزادى يك جزء به جزء ديگر آزاد مىشود و در صورتى كه آن شريك توانا باشد غرامت سهم شريك ديگر را مىپردازد و گرنه از عبد خواسته مىشود كسب كند و نصف ديگر خود را بخرد و آزاد كند . مشهور ميان اماميه اين است . و آن طور كه سيّد مرتضى گفته است از منفردات اماميه است و بابى ويژه به عنوان « آزادى به سرايت » براى آن باز كرده‌اند ؛ بدين معنا كه از خصوصيات عتق - گرچه مقدارى كمى باشد - اين است كه به ديگر اجزا سرايت مىكند و برده كاملا آزاد مىشود و براى ما آراى سيّد مرتضى ، ابن برّاج ، محقق حلّى ، يحيى بن سعيد ، شهيد اوّل و شيخ محمد حسن نجفى كفايت مىكند و از برخى ديگر از عالمان نقل است كه آن مقدار بقيه ، برده باقى مىماند و به آنجا سرايت نمىكند . البته از برخى اهل سنّت نقل شده است : آن شريك زندانى مىشود تا اينكه حصه‌اش را به ديگر شريك ، بپردازد و به روايتى از پيامبر استناد جسته است و شايد علت حبس خوددارى از اداى حق در حال توانگرى باشد . روايات و آثار 1 . وقع في أحكام ابن زياد ، عن الفقيه أبي صالح أيّوب بن سليمان : أنّ رسول اللّه سجن رجلا أعتق شريكا له في عبد فأوجب عليه استتمام عتقه و قال : في الحديث : حتى باع غنيمة له ؛ « 1 » رسول خدا مردى را كه بردهء شراكتى را آزاد كرده بود ، زندانى كرد از اين رو ، بر او واجب است كه آزادى بنده را كامل سازد . گفت : در حديث آمده است : تا اينكه نصيب خود را از چند گوسفند - يا از اموال - فروخت و بدهىاش را پرداخت كرد . 2 . إنّ غلامين من جهينة كان بينهما غلام فأعتق أحدهما نصيبه فحبسه رسول اللّه حتى باع غنيمة له [ هذا مرسل ] ؛ « 2 » دو جوان از جهينه غلامى داشتند يكى از آنان سهم خود را آزاد كرد . رسول اللّه او را حبس كرد تا اينكه نصيب خود را فروخت [ اين خبر مرسل است ] . 3 . حدّثنا أبو بكر ، قال : حدّثنا غندر ، عن شعبة ، عن مغيرة ، عن الشعبي ، قال : إن كان شريح ليحبسه به - في مورد عبد كان بين رجلين فأعتقه أحدهما فركب شريكه إلى عمر فكتب : أن يقوّم أعلى القيمة ؛ « 3 »

--> ( 1 ) . اقضية رسول اللّه ، ص 7 . ( 2 ) . سنن الكبرى ، ج 6 ، ص 48 . ( 3 ) . مصنّف ابن ابى شيبه ، ج 6 ، ص 484 ، ح 1775 .