يادداشت كنند : نام ، نام مولا ، نام شهر ، نام محل سكونت مولايش ، نام قبيله‌اش ، همه اين‌ها در دفترى نوشته مىشود همچنين ويژگىهاى ظاهرى ، جنس ، تاريخ فرار ، تاريخ دستگيرى همهء اظهاراتش ثبت و حبس مىشود . وقتى كه شش ماه از حبس او گذشت و كسى دنبال او نيامد متولى ، او را بيرون مىآورد و به مزايده مىگذارد ؛ همهء آن‌ها را مىفروشد و پولش را تحويل بيت المال مىدهد و روى آن مىنويسد : « پول فروش برده‌هاى فرارى » . اگر صاحب بنده يا كنيز در حبس آمد و آن دو به فروش نرفته باشند به او مىگويد : . . . ، و اگر كسى دنبال آنان نيامد و مدت طولانى گذشت آن پول‌ها جزو بيت المال مىشود و امام هر كار بخواهد با آن مىكند و در هر راهى كه سودش براى مسلمانان بيشتر است خرج مىكند و سزاوار است در دادن جيره به اين فراريها تا موقعى كه فروخته شوند پيش از ديگران اقدام شود ، چنان كه براى همهء كسانى كه در زندان هستند مقدارى جيره مقرر شده است و اين جيره بايد از بيت المال مسلمانان باشد . « 1 » 3 . مدوّنة الكبرى : گفتم : به من بگو : از نظر مالك اگر كسى بردهء فرارى را پيدا كند چه بايد بكند ؟ گفت : مالك مىگويد : او را نزد سلطان مىبرد و سلطان يك سال او را زندانى مىكند اگر صاحبش نيامد مىفروشد و پولش را براى او نگه مىدارد . گفتم : در طول سال چه كسى به او خرجى مىدهد ؟ گفت : من از مالك چيزى در اين زمينه نشنيدم ، ولى به نظرم ، سلطان بايد به او خرجى دهد و در اين زمينه مثل يك بيگانه رفتار مىكند ؛ جز اينكه اگر صاحب او نيامد برده را مىفروشد و آن مقدارى كه خرج كرده از پول فروش برمىدارد و بقيه را در بيت المال مىگذارد . « 2 » 4 . موصلى : بردهء فرارى حبس مىشود نه بردهء گمشده . . . . « 3 » 5 . قرافى : حبس در هشت مورد تجويز شده است : . . . حبس بردهء فرارى به مدت يك سال به جهت اينكه ماليت دارد ، به اين اميد كه صاحبش پيدا شود . « 4 » 17 . حبس مولاى شريك كه از دادن حصّه شريكش خوددارى مىكند اگر برده‌اى مشترك ميان دو تن باشد و يكى از آنان سهم خود را آزاد كند ، سهم ديگرى

--> ( 1 ) . خراج ، ص 184 . ( 2 ) . ج 6 ، ص 176 . ( 3 ) . اختيار ، ج 3 ، ص 35 . ( 4 ) . فروق ، ج 4 ، ص 79 .