4 . علّامه حلّى : اگر گفت : بر گردن من چيزى هست ، از او خواسته مىشود توضيح دهد . اگر خوددارى كرد اقرب اين است كه حبس شود تا توضيح دهد ؛ زيرا بر او واجب است توضيح دهد . اگر خوددارى كرد حبس مىشود چنان كه در صورت خوددارى از اداى حق حبس مىشود ، و اين يكى از وجوه ( قول ) شافعيه است . وجه دوم آنان اين است كه ، حبس نمىشود ، بلكه ملاحظه مىشود ؛ اگر اين اقرار به مبهم ، در جواب يك دعوا باشد و او از توضيح خوددارى كند ، آن را به عنوان انكار قرار مىدهند و به او پيشنهاد سوگند مىكنند . اگر بر امتناع اصرار ورزيد ، او ناكل از يمين محسوب مىشود و مدّعى قسم مىخورد ، ولى اگر اقرار ابتدايى بود به مقرّ له مىگوييم : حقّ خودت را مطالبه كن . اگر مطالبه كرد و او به خواستهء او اقرار كرد يا منكر شد ، حكم آن را بر او جارى مىكنيم و اگر گفت : نمىدانم ، او را منكر به حساب مىآوريم . پس اگر اصرار ورزيد او را ناكل مىدانيم ؛ زيرا وقتى غرض بدون حبس حاصل شود ، حبس نمىشود . وجه سوم ايشان اين است كه : اگر وى اقرار به غصب كرد ولى از توضيح شىء مغصوب خوددارى كرد ، حبس مىشود و اگر به دينى مبهم اقرار كرد حكم آن همان است كه در وجه دوم گفتيم و برخى از شافعيه گفته‌اند : اگر گفت : بر گردن من چيزى است و از تفسير آن خوددارى كرد حبس نمىشود ؛ اگر گفت : بر گردن من لباس يا مقدارى نقره يا مقدارى طعام است و توضيح نداد ، حبس مىشود ؛ زيرا اگر او بخواهد « چيز » را به شراب يا خوك تفسير كند ، پذيرفتنى است و در نتيجه ، نه مطالبه مىشود و نه به زندان مىافتد . « 1 » 5 . علّامه حلّى : هرگاه بگويد : از او بر گردن من چيزى است ملزم به توضيح مىشود . . . اگر از توضيح خوددارى كرد حبس مىشود تا توضيح دهد و گفته شده : به عنوان ناكل شناخته مىشود و مدّعى قسم مىخورد . « 2 » 6 . شهيد ثانى : اگر از توضيح خوددارى كرد حبس مىشود و او را عقوبت مىكنند تا توضيح دهد ؛ زيرا توضيح بر او واجب است . « 3 » 7 . شهيد ثانى : هرگاه بگويد : از او بر گردن من مالى است . براى تفسير آن به او

--> ( 1 ) . تذكرة الفقهاء ، ج 2 ، باب « أقارير مجهوله » . ، ص 151 . ( 2 ) . قواعد الاحكام ، ج 1 ، ص 280 . ( 3 ) . روضة البهيّه ، ج 6 ، ص 390 .