نظر نگارنده : خلافى نيست نزد فقيهان اماميه كه اجراى حد بر مرتد فطرى ، بدون درخواست هيچ توبه‌اى ، فورى است و مرتد ملى پس از سه روز يا كمتر و يا بيشتر حد بر او جارى مىشود و لازمهء مهلت دادن و توبه خواستن ، حبس است ، گرچه هيچ‌يك از فقيهان ما به حبس تصريح نكرده‌اند . آراى ديگر مذاهب 11 . قاضى ابو يوسف : . . . بهترين شنيدهء ما در اين مورد - خدا بهتر مىداند - اين است كه درخواست توبه از آنان مىشود اگر توبه كردند [ پذيرفته مىشود ] و گرنه گردنشان زده مىشود ، بنابر احاديث مشهور و عقيدهء فقيهانى كه ما آنان را درك كرده‌ايم . « 1 » 12 . موصلى : اگر مسلمان - پناه بر خدا - مرتد شد به زندان مىافتد آن‌گاه اسلام بر او عرضه و شبهه‌اش بر طرف مىشود ، اگر اسلام آورد [ پذيرفته مىشود ] و گرنه او را مىكشند . « 2 » 13 . سمرقندى : مرد مرتد اگر اسلام نياورد ناچار كشته مىشود و به بردگى گرفته نمىشود ؛ ولى مستحب است اوّل اسلام بر او عرضه شود اگر اسلام آورد [ كشته نمىشود ] و گرنه همان ساعت كشته مىشود ؛ زيرا درخواست تأخير نكرده است ؛ امّا اگر خواست ، سه روز به او مهلت داده شود تا در كار خويش بنگرد به او مهلت داده مىشود ، ولى بيشتر از اين مدت به او مهلت نمىدهند ، لكن بزرگان ما گفته‌اند : بهتر اين است كه به او سه روز مهلت بدهند و زندانى شود و اسلام را بر او عرضه كنند اگر اميدى به اسلام او نبود كشته مىشود . امّا نوجوان عاقل اگر مرتد شد از نظر ابو حنيفه و محمد ارتداد او مانند اسلام او صحيح است و از نظر ابو يوسف اسلام او صحيح است ، ولى ارتداد او صحيح نيست و از نظر شافعى هيچ‌يك صحيح نيست و مسأله معروف است ، لكن [ نوجوان عاقل مرتد ] كشته نمىشود و اسلام به او پيشنهاد مىشود [ و در اين مدت ] زندانى نمىشود و كتك نمىخورد و اگر در اين زمان به بلوغ رسيد به زور بر او اسلام عرضه مىشود و كتك مىخورد ، ولى كشته نمىگردد ؛ زيرا با اين ارتداد ، قتل واجب نمىشود . « 3 »

--> ( 1 ) . خراج ، ص 180 . ( 2 ) . اختيار ، ج 4 ، ص 145 . ( 3 ) . تحفة الفقهاء ، ج 3 ، ص 308 .