در اين حكم فرقى ميان مسلمان و كافر و مرد و زن نگذاشته‌اند . آراى ديگر مذاهب 20 . ابو يوسف : هر مرد مسلمانى كه به پيامبر دشنام دهد يا او را دروغگو معرفى كند يا از او بدگويى يا عيب‌جويى كند ، به خداوند كفر ورزيده است و زنش از او جدا مىشود و اگر توبه نكرد ، كشته مىشود و همچنين است زن ؛ جز اينكه ابو حنيفه مىگويد : زن كشته نمىشود . . . . « 1 » 21 . ابو القاسم : كسى كه به خداوند - جلّ جلاله - يا رسولش دشنام دهد مسلمان باشد يا كافر ، كشته مىشود و از او خواسته نمىشود توبه كند . « 2 » 22 . ابن حزم : علما راجع به كسى كه به پيامبر اسلام يا يكى از پيامبران دشنام مىدهد و ادّعاى مسلمانى هم مىكند ، اختلاف كرده‌اند : دسته‌اى گفته‌اند : اين كفر نيست و جمعى گفته‌اند : كفر است و ديگران در اين مسأله توقف كرده‌اند كه اصحاب ما از ايشانند . . . . « 3 » 23 . ابن قدامه : فصل : تهمت و نسبت ناروا به پيامبر و به مادرش ، مايهء خروج از اسلام و دين است و همچنين است دشنام به پيامبر بدون تهمت و نسبت ناروا ؛ جز اينكه دشنام بدون تهمت ، با اسلام آوردن ساقط مىشود ؛ زيرا دشنام به خداوند تعالى با اسلام آوردن از ميان مىرود پس دشنام به پيامبر به طريق اولى ساقط مىشود . « 4 » 24 . ابن تيميه : از اين‌رو ، ائمه اتفاق كرده‌اند كه هر كس به يكى از پيامبران دشنام دهد كشته مىشود و هر كس به غير از پيامبر دشنام دهد كشته نمىشود مگر برخى از دشنام‌ها ؛ مثلا هر كس به مادر پيامبر تهمت زند كشته مىشود ، مسلمان باشد يا كافر ؛ زيرا مايهء ايراد عيب در نسب آن حضرت است و اگر غير از مادر پيامبر را متهم كند كه علم به برائت او نداريم ، كشته نمىشود . « 5 » 25 . سيّد مرتضى ( در انتصار ) : . . . ابو حنيفه و اصحابش مىگويند : هر كس به پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - دشنام دهد يا عيب گويد و مسلمان باشد ، مرتد مىشود و اگر

--> ( 1 ) . خراج ، ص 182 . ( 2 ) . تفريع ، ج 2 ، ص 232 . ( 3 ) . محلّى ، ج 11 ، ص 408 . ( 4 ) . مغنى ، ج 8 ، ص 232 و ر . ك : ص 150 . ( 5 ) . فتاوى الكبرى ، ج 4 ، ص 270 .