سيد محمد حسن مرعشى شوشترى
81
ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )
شرط چهارم : قصد معان نسبت به ارتكاب جرم آيا در معاونت لازم است كه معان واقعاً قصد ارتكاب فعل مجرمانه را داشته باشد ؟ ترديدى نيست كه زمانى فعل معين متصف به معاونت به جرم مىگردد كه معان قصد داشته باشد كه مرتكب جرمى شود . بنابراين ، اگر معين مىداند كه معان قصد ارتكاب جرم را ندارد ، معاونت صادق نيست و اگر تصور نمايد كه معان چنين قصدى دارد و سپس معلوم گردد كه چنين قصدى نداشته است ، عمل او تجرى محسوب مىگردد و كاشف از سوء سريره و خبث باطنى معين خواهد بود كه در آن صورت بايد سراغ مبناى متخذه در بحث تجرى برويم كه آيا مستوجب مجازات است يا خير ؟ اگر معين احراز كند كه معان قصد ارتكاب جرم را ندارد ، معاونت در جرم تحقق پيدا نمىكند . مثال : اگر كسى اسلحه را به دست فردى بدهد كه نگاه كند و به او تحويل دهد ، اتفاقاً تير خطايى از اسلحه او خارج مىشود ، عمل شخصى كه اسلحه را داده است ، معاونت در جرم خطايى مىشود . و اگر مباشر جهل كلى نسبت به جنايت داشته باشد و شخص سبب علم داشته باشد به وقوع جنايت خطايى از جانب مباشر ، معين قصاص مىشود و معاونت صدق نمىكند ، زيرا سبب اقوى از مباشر مىشود . شرط پنجم : تحقق جرم متوقف بر خصوص عمل معين باشد به عنوان مثال كسى اسلحه دارد و مىخواهد جرمى را مرتكب شود و موقعى كه معان مىخواهد جرم را مرتكب شود ، شخص ديگرى اسلحه ديگرى به او مىدهد . در اين صورت آيا دهنده اسلحه اولى معاون جرم محسوب مىشود يا خير ؟ برخى مىگويد رجاء و اميد در استفاده از اسلحه توسط فرد اول ، او را متصف به صفت معاون خواهد كرد ، ليكن برخى ديگر از فقها مىفرمايند بايد معين از اول بداند كه معان از اسلحه او استفاده خواهد كرد و او هم استفاده بكند تا عمل اسلحه دهنده معاونت در جرم محسوب شود .