سيد محمد حسن مرعشى شوشترى
77
ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )
خيريه مانند ساختن مسجد وقتى اعانت صدق مىكند كه شخص معين مجاناً و تبرعاً مالى را در اختيار بانيان مسجد و خيريه قرار دهد . اما اگر در مقابل آن وجهى دريافت كند نمىگويند به ساختن مسجد كمك كرده ، مگر آنكه مبلغ كمترى در مقابل اخذ نمايد . مرحوم محقق ايروانى در حاشيه مكاسب مىفرمايند : اعانت مطلق ايجاد مقدمه فعلى غير نيست و گرنه لازم مىآيد كه ازدواج حرام گردد ، زيرا هر كسى مىداند كه ممكن است در اثر ازدواج ، فرزندانى از او پديد آيد كه گناه كنند و فاسق گردند ، بلكه اعانت عبارت است از آنكه شخص ديگرى را در انجام مقدمات فاعلى فعلش مساعدت و كمك كند ، نه مطلق مقدمات تا شامل مقدمات مادى فعل گردد و يا بالاتر از آن ، شامل ايجاد نفس فاعل و يا حفظ حيات او بشود . اين آماده ساختن موضوع فعل غير ، اعانت بر حرام محسوب مىشود . لازمه سخن ايشان اين است كه اعانت در جايى صدق كند و در جايى صدق نكند . به عنوان مثال ، اگر ابزار ضرب و جرح را در اختيار او قرار دهد ، اعانت صدق مىكند ، ولى اگر پول در اختيار وى قرار دهد اعانت صدق نمىكند ، زيرا پول دادن از مقدمات فاعلى فعل محسوب نمىشود ، در حالى كه فرقى بين پول و چوب از حيث مقدميّت بر طبق نظر عرف نيست و در هر دو مورد اعانت صدق مىكند . بر همين اساس است كه امام صادق عليه السلام در پاسخ شخص سؤال كنندهاى مىفرمايند : « لو لا ان بنى اميه وجدوا لهم من يكتب و يجبى لهم الفيء و يقاتل عنهم و يشهد جماعتهم لما سلب و ناحقنا و لو نزكهم الناس و ما فى ايديهم ما وجدوا شيئاً الا ما وقع فى ايديهم . » و اگر افرادى نبودند كه براى بنى اميه كمك كار باشند ، نامه بنويسند و در جماعت آنان شركت كنند ، آنان نمىتوانستند حق ما را ضايع كنند . و عامه هم بر طبق روايتى از بيهقى فتوا بر حرمت چنين عملى مىدهند : بيهقى نقل مىكند كه پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمودهاند هر كس ديگرى را در قتل مؤمنى كمك كند ، هر چند كه جزئى از كلمه باشد ، خداوند را در روز قيامت ملاقات مىكند در حالى كه در پيشانىاش نوشته شده است آيس من