سيد محمد حسن مرعشى شوشترى
70
ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )
تعيين كرده باشد ، بنابراين بحث ما در كلام فقها پيرامون مطلق اعانت بر اثم است . دليل اول : آيه كريمه 2 سوره مائده است كه خداوند متعال مىفرمايد : « تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ . » بر عمل نيكو و برخاسته از نيت خالص براى خدا كمك كنيد و بر گناه و تجاوز و ظلم كمك ننماييد . دلالت بخش دوم آيه كريمه بر حرمت معاونت در جرم و گناه روشن است و محتاج به توضيح نيست . اگر اشكال شود كه دلالت آيه كريمه بر مطلب بدين صورت كه در آيه لفظ تعاون به كار رفته است نه لفظ معاونت و نمىتواند دليل بر حرمت معاونت باشد ، زيرا تعاون طرفين است و اعانت يك طرفى است . پاسخ مىگوييم : امر خداوند متعال به تعاون بر نيكى و تقوى و همين طور نهى بارى تعالى از كمك بر اثم و عدوان به اعتبار فعل واحد و قضيه واحده و واقعه واحده نيست ، بلكه خطاب به عموم مؤمنين و مؤمنات است كه كمككننده خير باشيد و تسهيلكننده و كمك رساننده به عمل شر و بد نباشيد . و انصاف مطلب اين است كه در آيه كريمه قصورى نسبت به رساندن حرمت اعانت بر اثم و ظلم مشاهده نمىشود . « 1 » مراد از اثم در آيه كريمه ، مطلق گناه است اعم از صغيره و كبيره آن ، بنابراين جرايم هم كه بر طبق نظر فقهاى اسلام از اقسام گناه محسوب مىشوند ، نيز داخل در بحث حرمت اعانت قرار مىگيرند . مرحوم نراقى مىفرمايند : اين آيه كريمه دلالت دارد بر حرمت معاونت بر هر چيز كه گناه محسوب مىشود و تجاوز و ظلم شمرده شده است . از طرف ديگر علاوه بر آيه كريمه روايات مستفيضه مبنى بر حرمت اعانت بر اثم وجود دارد و نيز به عنوان دليل آخر اجماع علماء مسلمين بر حرمت اعانت بر اثم تحقق يافته است . بنابراين ، با توجه به مبرهن بودن حرمت اعانت بر اثم بايد سراغ تعيين مصاديق آن رفت و شرايط تحقق معاونت را بر شمرد . « 2 » دليل دوم : قول پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم است كه فرمودهاند :
--> ( 1 ) . قواعد الفقهيه ، ميرزا حسن بجنوردى ، ج 1 ، ص 305 . ( 2 ) . عوائد الايام ، مولى احمد نراقى ، ص 26 .