فردى نابينا است و پولى هم ندارد كه بپردازد ، آيا مىتواند از چشم ميتى براى پيوند استفاده بكند و بيت المال مبلغ اين چشم را بپردازد ؟ پاسخ : بله ، مىتواند ، چون اين هم مربوط به مصالح مسلمانان است و اشكالى ندارد ، ولى بهتر است اشخاصى كه تمكن مالى دارند و به عنوان ديه در اين موارد پرداخت مىنمايند - از آنجا كه گفته شد كه اين پول صرف امور خيريه به نيت آن ميت بشود - بهتر است كه اين پول را مثلًا در صندوقى گردآورى كنند و براى افرادى كه قدرت مالى براى پيوند ندارند ، استفاده بشود . پرسش : همان گونه كه فرموديد : در مواردى كه نصى موجود باشد ، نمىتوانيم اجتهاد در مقابل نص بكنيم ، اما در مورد احكامى كه ملاك روشنى دارند ، آيا مىتوانيم بر اساس ملاك حكم بنماييم ؟ مثلًا گفته مىشود در ازاى قطع يك انگشت زن ديه‌اش ده تا شتر ، دو انگشت بيست شتر و سه انگشت سى شتر ، اما در ازاى قطع چهار انگشت ديه‌اش نصف مىشود ( يعنى پانزده شتر ) ، اگر ما داورى عقل سليم را بپذيريم ، عقل حكم مىكند كه هر چه جرم و خسارت افزونتر شود ، مالى كه بابت زيان پرداخت مىشود بايد بيشتر باشد . پاسخ : ما بنا نداريم در اين مسائل وارد بشويم ، چون مسائلى كه منصوص است با عقول ظنى نمىتوان آنها را كنار بگذاريم ، درباره همين كه شما اشاره كرديد ، ابان بن تغلب مىگويد : « ما گفتيم كسى كه اين حكم را آورده ، شيطان است ! » حضرت فرمود : « مهلًا يا ابان ، هذا حكم رسول اللَّه ، انك اخذتنى بالقياس و الذين اذا قيس . . . » البته سنىها اين روايت را رد كرده‌اند ، چون آنها نيز عين همين روايت را كه امام صادق ( ع ) از پيامبر ( ص ) نقل مىكند ، دارند ، منتها سنيها اجتهادى را كه شما اشاره كرديد ، ملاك قرار داده و لذا آن را رد كرده‌اند و مىگويند اين سنت رسول اللَّه ( ص ) نيست و اصلًا پيامبر چنين چيزى نگفته است . ولى امام صادق ( ع ) روايت را رد نمىكند . يكى از اهل تسنن از اهل عراق از سعيد بن مصيب كه از علماى عامه است اين