پرسش : آيا اين مطلب در قانون آمده است ؟ پاسخ : خير ، در قانون نيامده ، ولى لازم است در قانون گنجانده شود . يكى از اشكالات قانون فعلى همين است . هنوز هم اين مسأله از نظر قضات جا افتاده نيست . پرسش : سابقاً بحث پيوند اعضا در پزشكى مانند امروزه تا به اين حد نبود ، اما الان به عنوان مثال در زمينه قرنيه چشم اين توان را جامعه پزشكى دارد كه با پيوند چشم اموات ، افرادى را بينا كند ، آيا چنانچه فردى وصيت نمود قرينه‌اش پس از مردن به فلان فرد پيوند زده شود ، اولًا آيا عمل به اين وصيت از نظر شرعى صحيح است ؟ و ثانياً چنانچه وصيت نشود ، آيا اولياى ميت مىتوانند اين اجازه را صادر نمايند كه قرينه‌اش به يكى ديگر از بستگان يا فرد ديگرى پيوند زده شود ؟ پاسخ : پيوند اعضا اصولًا مسأله‌اى است كه در زمان شارع مقدس سابقه نداشته و جزء مسائل مستحدثه است . در صورتى كه سلامت چشم يك نفر متوقف باشد بر پيوند قرنيه ، به نظر بنده هيچ اشكال شرعى را ندارد كه پزشك شخصاً اقدام به اين كار بكند و لازم نيست كه ما مسأله اجازه يا وصيت يا چيزهاى ديگر را در اين مورد مطرح بكنيم ، بلكه از باب « الضرورات تبيح المعذورات » هيچ مانعى ندارد كه پزشك شخصاً اقدام به اين كار بكند ، ولى چيزى كه به نظر مىرسد ، اين است كه بايد ديه يا ارش آن عضو را كه بر مىدارند و پيوند مىزنند از شخصى كه احتياج به اين پيوند قرنيه داشته اخذ كرد و صرف امور خيريه به نيت آن ميت بكنند . پرسش : صرف نظر از پاره‌اى از جرايم ، آيا در باب ديات مىتوانيم بگوييم برخى از احكامش مربوط به سياست كيفرى خاصى بوده كه در عهد رسول اللَّه ( ص ) تشريع شده و در عصر امروز ديگر قابليت اجرا ندارد و لازم است با ملاحظات امروز به آنها نگاه كرد ؟