اينكه به صورت موقت مىباشند ؟ ترديدى نيست كه در زمان حضرت رسول ( ص ) گاهى احكام وضع مىشد و بعد آن احكام نسخ مىگرديد ، يعنى احكام موقتى بودند نه دائمى . همينطور ما رواياتى داريم كه مرحوم كلينى هم در كافى متعرض آنها شده است ، از آن روايات استفاده مىشود كه برخى از احكامى را كه ائمه اطهار ( ع ) بيان فرموده‌اند احكام دائمى و ثابتى نبودند ، بلكه احكامى متغير بوده‌اند . مثل اينكه گاهى از آنها حكمى سؤال مىشد و جوابى مىدادند ، و در سال بعد همان سائل مجدداً مسأله را مىپرسيد و جواب ديگرى غير از جواب قبلى مىشنيد ، و خود حضرت از سائل سؤال مىكردند كه شما به حكم اول عمل مىكنيد يا به حكم دوم ؟ سائل پاسخ مىداد : به حكم دوم عمل مىكنم . « 1 » اين دليل است بر اينكه هميشه تحويل و تحول در احكامى كه از طرف پيغمبر اكرم ( ص ) و اوصياء جانشينان پيامبر صادر مىشده است به صورت ثابت نبوده‌اند ، بلكه احكامى متغير بوده‌اند . اين مسأله ثابت و متغير در احكام از جمله مسائلى است كه فقها لازم است دربارهء آنها بررسىهاى لازم را انجام بدهند ، يعنى كار فقيه تنها نبايد اين باشد كه روايت يا دليل را از نظر سند و دلالت مورد بررسى قرار بدهد ، بلكه يكى از كارهايى كه لازم است در مسائل اجتهادى صورت بگيرد ، تفكيك مسائل ثابت از احكام متغير مىباشد . و اين بسيار مهم است كه احكام هميشه ثابت نبوده‌اند ، بلكه بر اساس مقتضيات زمان احكامى وضع مىشد و بعد آن احكام تغيير مىيافت . در قرآن نيز مواردى اين گونه يافت مىشود . مانند : « أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ . » « 2 » بعد از اينكه اين حكم به مسلمين ارائه شد در زمان ديگر به طور كلى فسخ

--> ( 1 ) . ذكر منبع . ( 2 ) . سوره بقره ، آيه 187 .