خود عمل نمايد و همچنين حاكم در احكام حكومتى كه جنبه عمومى دارند ، اقدام به رسيدگى مىكند و موردى براى مطالبه آنها نيست . ظاهراً مقصود كسانى كه مىگويند حاكم نمىتواند به علم خود عمل كند اين است كه اگر حاكم بداند حقى از كسى ضايع گرديده است و صاحب حق حاضر باشد و بتواند از حق دفاع كند ، حاكم پيش از تقاضاى صاحب حق ، حق رسيدگى ندارد و اينكه گفته مىشود حاكم بايد بىطرف باشد مقصود از آن همين است ، اما اگر صاحب حق به قاضى مراجعه كند و از او بخواهد حقش را اخذ نمايد و حاكم به حق او آگاهى دارد لازم است حق او را از بدهكار گرفته و به او برگرداند ، هر چند صاحب حق با بينه و يا اقرار مدعى عليه نتوانسته باشد ، حق خود را اثبات نمايد . زيرا اگر در چنين موردى رسيدگى نكند و از مدعى دليل بخواهد حق مدعى ضايع مىگردد .