دو جناح سنّى : مذهب‌هاى حنبلى و شافعى از روزگار آل بويه باز مسلمانان سنى مذهب در ايران بيشتر به يكى از دو مذهب فقهى كه ابو حنيفه و شافعى بنيانگذار آنها بودند تعلق داشتند . نظر به انبوهى پيروان آنها و رقابت كلى كه در ميان اين دو مذهب بود اغلب آنها را دو جناح ( فريقان ) خطاب مىكردند . درباره مقتضيات گسترش نخستين مكتب حنفى در خاور ايران در نيمه نخست سده دوم / هشتم پيشتر سخن گفتيم . كيش شافعى به ميزانى در خور توجه تنها بعدها در سده سوم / نهم در ايران گسترش يافت « 1 » . در دوران آموزش‌هاى بنيانگذار مكتب بنا به معمول دو مرحله در خور تشخيص است . بنيادهاى فقهى كه در حين اقامت در بغداد در سالهاى 194 - 198 / 810 - 814 تدريس مىكرده به « قديم » شهرت دارد و بازپسين كار او در مصر در سالهاى 198 - 204 / 814 - 820 به « جديد » معروف است . بنيادهاى « قديم » ديرى نپاييده از ميان رفت هر چند يكى از شاگردان شافعى در دوره تدريس او در بغداد ابو ثور كلبى مكتب فقهى خود را بر پايه بنيادهاى « قديم » شافعى بنيان نهاد كه بعدها در ارمنستان و آذربايجان گسترش يافت ، بنيادهاى « جديد » شافعى را نخست شاگردان مصرىاش المزنى « 2 » نويسنده كتاب معروف المختصر ، حرمله ، بويطى ، يونس پسر

--> ( 1 ) . از براى مطلب‌هاى بعدى بر رويهم نگ : H . Halm , Die Ausbreitung der Safi'ritschen Rechtsschule pp . 154 - 10 . ( 2 ) . Al - Muzani , م .