ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )

131

فرقه هاى اسلامى ( فارسى )

ابن سعد از دو محدث سنى قمى در ميان اين خانواده به نامهاى اشعث پسر اسحاق پسر سعد و يعقوب پسر عبد الله يكى از برادران عيسى ، نام مىبرد . آورده‌اند كه محدث سنى سرسخت جرير پسر عبد الله ، قاضى رى هرگاه يعقوب را مىديده مىگفته « اين مرد در ميان خاندان فرعون مؤمن است ( هذا مؤمن آل فرعون ) « 1 » » بدينسان بقيه اين قبيله بىگمان پيش از مرگ يعقوب در سال 174 / 790 - 791 شيعه بوده‌اند . تا پايان سده دوم / هشتم شهر قم همانند كوفه سخت شيعه و به رغم كوفه سخت امامى بود . شيعيان كوفه همچنانكه در كتاب‌هاى فرقه‌هاى شيعه آمده به چندين جناح رقيب منقسم شده بودند . بيشتر كوفيان به فرقه زيديان پيش از شيعه امامى گرايش پيدا كرده بودند . به گونه‌اى جدىتر اماميان پس از مرگ جعفر صادق ( ع ) به چندين گروه منقسم شد . برخى از پيروان امام جعفر صادق مرگ او را انكار كرده چشم به راه بازگشت او بودند و برخى ديگر محمد نوه او را كه فرزند پسر فوت شده و ارشدش اسماعيل بود به گونه امام مشروع به پيشوايى برگزيدند ، اما بزرگترين گروه از پيروان كوفى وى مسن‌ترين فرزند بجامانده وى عبد الله الافطح را به جانشينىاش برگزيدند . هنگامى كه عبد الله بىآنكه پسرى داشته باشد چند ماه بعد در گذشت ، پيروانش به برادر وى موسى كاظم ( ع ) هفتمين امام شيعه دوازده امامى گرويدند اما بسيارى از ايشان همچنان عبد الله را همچون امام بر حق پيش از موسى به رسميت مىشناختند . اينان به فطحيه معروف شده تا پايان سده چهارم / دهم در كوفه فرقه‌اى بزرگ تشكيل داده بودند . در سده سوم / نهم برخى از مهم‌ترين محدثان امامى در شهر كوفه همانند بنو فضّال از جمله فطحيان بودند . حسن پسر على پسر فضال ( م . نزديك 220 / 835 يا 224 / 839 ) كه از موالى بنو تيم الله بود ، يكى از راويان اصلى امام موسى كاظم ( ع ) بود « 2 » . اگر چه گفته‌اند كه وى در

--> ( 1 ) . ابن سعد هفتم / 2 ، صص 110 - 111 ؛ ابن حجر « تهذيب التهذيب » يكم ، ص 350 ، يازدهم صص 390 - 391 . ( 2 ) . نجاشى صص 26 / 28 ، توسى ، فهرست ، صص 93 - 94 .