رگ رگ است اين آب شيرين آب شور * در خلايق مىرود تا نفخ صور و بالجمله علما سه طايفه‌اند : يكى آنانند كه علم ظاهر دانند و بس ، و ايشان مانند چراغند كه خود را سوزند و ديگران را افروزند ، و اين طايفه كم است كه از محبت دنيا خالى باشند ، بلكه دين را به دنيا بفروشند ، چرا كه ايشان نه دنيا را شناخته و نه آخرت را دانسته‌اند ، چه اين هر دو نشأت را به علم باطن توان شناخت نه ظاهر . هر آينه اين قوم را صلاحيت رهبرى [ خلايق ] به حق نيست و ايشانند كه ارباب عمايمند و اكثرشان با فقدان صلاحيت قايمند و در ظلمات غوايت و ضلالت هايمند ، و غالب آنست كه عوام بديشان مهتدى مىشوند و از ايشان بالعرض منتفع مىگردند ، چنان كه حديث « ان اللّه يؤيد هذا الدين بالرجل الفاجر » « 1 » اشاره بدان نموده . و گاه باشد كه در ميان ايشان كسى يافت شود كه به پاكيزگى طينت و صفاى سريرت متصف باشد و به حق رهبرى عوام تواند كرد ، و بدان مثاب و ما جور تواند بود و لاغرو . دويم آنانند كه علم باطن دانند و بس ، و ايشان مانند ستاره‌اند كه روشنائى آن از حوالى خودش تجاوز نكند ، و از اين طايفه نيز رهبرى نيايد مگر كم ، چرا كه بيش از گليم خود از آب بيرون نتوانند كشيد ، به جهت آنكه علم باطن بىظاهر ، سعت و احاطت نتواند داشت و به كمال نتواند رسيد . سيوم آنانند كه هم علم ظاهر دانند و هم علم باطن ، و مثل ايشان مثل

--> ( 1 ) - صحيح البخارى كتاب الجهاد حديث 182 ، كتاب المغازى حديث 38 صحيح مسلم كتاب الايمان حديث 178 ، مسند احمد ج 2 ص 309 [ ليؤيد ] .