الفيض الكاشاني
235
ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى ( فارسى )
در آمد : رسالهاى كه اكنون در پيش روى شماست « مشواق » نام دارد ، موضوع اين رساله تبيين تنگناهاى سخن گفتن انسانهاى عاشق و عارف است ، كسانى كه در وضعيتهاى خاص فكرى ناچارند تا اصطلاح سازى كرده در قالب تشبيه ، استعاره و مجاز و جز آنها مقصود خود را بيان كنند . فيض كه احساس كرده در درگيرى ميان اهل ظاهر و باطن ، يكى از موضوعات همين ظواهر سخن عارفان است ، خواسته تا با نوشتن فرهنگى براى اين مصطلحات ، اين حربه را از دست اهل ظاهر گرفته به واقع بنيان اين انتقاد را بكند كه مقصود عارفان از اين مصطلحات ، ظاهر آنها نيست ؛ آنگونه كه اهل ظاهر مىپندارند ، بلكه آنها دقيقا از اصطلاحاتى چون رخ ، زلف ، خط و جز اينها مقصود و معناى ويژهاى را لحاظ مىكنند . در واقع اين رساله به دفاع از عارفان نوشته شده و متنى را كه آن زمان مورد استناد صوفيان و عارفان بوده يعنى گلشن راز را محور قرار داده است . از اين قبيل رسالهها پيش از فيض و بعد از وى نوشته شده است . درباره مشواق و رسالههاى كه در اين زمينه نوشته شده دكتر پور جوادى در مجله معارف شماره 2 سال چهارم توضيحاتى آورده است . متن مورد استفاده ما ، متن چاپ شدهاى بوده كه مصطفى فيضى بسال 1348