و رسول خدا فرمود « هفتاد هزار از جهودان امت من تابع دجال باشند » و معلوم است كه از اين امت هيچكس به حسب ظاهر و صورت جهود نشد ، پس اين جهودى بر معنى و صفت آيد نه بر ظاهر و صورت . شرط چهارم : آن است كه آن گرويدن و گردن نهادن ، از روى علم و معرفت و بصيرت باشد نه از كج فهمى ، و اين مرتبه چهارم است از ايمان ، و كفرى كه در مقابل اين مرتبه است ضلالت خوانند و آن ، آن است كه سخن خدا و رسول خدا را راست بخواند اما معنى را كج فهم كند و در خاطر دارد يا اظهار نيز كند و خلايق را بر آن دارد ، و چون [ صاحب ] بصيرتى پيغمبرى يا عالمى ربانى كه مراد خدا را از سخن خدا فهمد و مراد پيغمبر را از سخن پيغمبر در تواند يافت ، آن معنى [ كه مراد خدا باشد و آن ] اعتقاد كه راست باشد عرض كند ، آن اعتقاد كج ، مانع اين اعتقاد راست آيد ، و آن فهم كج حجاب آن فهم راست شود ، و اكثر اين امت به اين كفر گمراه شدند ، حق تعالى ، همه كس را فهم راست نمىبخشد ، و آن ، به خواندن و تكرار و مطالعه بسيار نسبت ندارد ، چنان كه مىفرمايد « يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً » « 1 » يعنى مىبخشد حكمت ، هر كه را مىخواهد و هر كه او را بخشيده شد حكمت ، پس بتحقيق بخشيده شد خير بسيار . و حضرت امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد « الا ان يعطى اللّه رجلا فهما فى القرآن » يعنى مگر به بخشيد خداى تعالى مردى را فهمى در قرآن . و در صدر اسلام اين كفر ، در جماعتى جهودان و نصرانيان پديد آمد كه در آفرينش عيسى ( ع ) چيزى به خطا اعتقاد كردند و چون پيغمبر ما ( ص ) آن اعتقاد كه ثواب بود بر ايشان عرضه كرد ، فهم نتوانستند كرد ، پس حق تعالى

--> ( 1 ) - بقره / 269 .