الفيض الكاشاني
138
ده رساله محقق بزرگ فيض كاشانى ( فارسى )
سؤال يازدهم : هر گاه ايمان منحصر در آن فرقه قليله باشد ، پس ساير مردمان را كافر توان خواند ؟ جواب : ايمان كامل منحصر در اين فرقه قليله است و ايمان را مراتب غير آن است و به ازاى هر مرتبه نوعى است از كفر ، پس اگر كسى بعد از اطلاع بر مراتب ايمان و كفر و فهميدن معانى آنها ، اطلاق لفظ كافر كند بر كسى كه متصف باشد به مرتبه [ اى ] از مراتب كفر و نوعى از انواع آن به معنى خاص ، شايد كه يك كس مؤمن و كافر تواند بودن [ به دو ] اعتبار و نسبت به دو مرتبه كه در مقابل يكديگر نباشد ، ليكن كافر على الاطلاق نتوان گفت مگر كسى را كه هيچ مرتبه [ اى ] از مراتب ايمان نداشته باشد ، چنانچه مؤمن على الاطلاق نيز منصرف به فرد كامل مىشود و آن كسى است كه هيچ مرتبه از مراتب كفر به او نباشد و او را مؤمن ممتحن و متقى و شيعه بمعنى خاص نيز گويند و شيعه به معنى عام شامل مولى نيز هست كه عبارت است از مؤمن غير ممتحن و شيعه به اين معنى در مقابل عامه و مخالف است ، و با خاصه مرادف است . سؤال دوازدهم : حد ايمان كامل چيست و مراتب هر يك از ايمان و كفر چند و كدام است ؟ جواب : ايمان كامل گرويدن و گردن نهادن و تن در دادن است خداى را عز و جل به دل و زبان [ از براى خداى عز و جل ] بىآنكه طبع و هوى را در آن مدخل باشد ، از روى علم و بصيرت به همه فرمانها از كردنى و نا كردنى ، پس در ايمان كامل پنج شرط معتبر است و بوجود هر شرطى مرتبه [ اى ] از مراتب ايمان متحقق مىشود و به فقد هر شرطى ، نوعى از انواع كفر ثابت مىگردد ، پس مراتب هر يك پنج است كه به وجدان يا فقدان شروط خمسه متحقق مىشود