سؤال پنجم : بسيارى از مسائل دينيه هست كه در [ آن ، ] قرآن و احاديث اهل بيت ( ع ) يافت نمىشود ، پس هر گاه علم كلام و اصول فقه را طرح نموديم مسايل را در كجا استنباط مىتوان كرد ؟ جواب : هر چه مكلف را در كار است از اعتقاديات و عمليات و اخلاق ، همه در قرآن هست چنان كه مىفرمايند « وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ » « 1 » « وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ » « 2 » . « ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ » . « 3 » . بلكه مىباشد كه يك حكم در قرآن به چند وجه بيان مىشود ، براى قومى بطريق « برهان » بيان فرموده و براى جماعتى به طريق « خطابه » و فرقه [ اى ] را بطريق « جدل » . فبالجمله به حسب اختلاف فهمها و سليقه‌هاى مردمان ، چنان كه مىفرمايد « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » « 4 » . و از قرآن هر چه محتاج به بيان و توضيح است ، در اخبار اهل بيت - عليهم السلام - تبيين و تفسير آن هست به قدر احتياج به آن . و اگر بعضى از آنها به ما نرسيده باشد ، يا فهم ما به آن نرسد قواعدى چند كليه از اهل بيت - عليهم السلام - منقول است كه حكم امثال بعضى را ، از آن قواعد ، استنباط مىتوان كرد ، مثل حديث نبوى ( ص ) كه در مقبول عمر بن حنظلة مذكور شد كه حلالى ظاهر است و حرامى ظاهر و ميان اين دو شبهات است ، پس هر كه ترك كرد شبهات را ، رست از محرمات ، و هر كه گرفت شبهات را مرتكب شد محرمات را و هلاك گشت از آنجا كه نمىداند » « 5 » .

--> ( 1 ) - انعام / 59 . ( 2 ) - نحل / 89 . ( 3 ) - انعام / 38 . ( 4 ) - نحل / 125 . ( 5 ) - الكافى ج 1 ص 67 - 66 .