هويدا شود كه موجب تكفير تواند شد ، به حيثيتى كه تأويل پذير نباشد ، و اگر حرفى از او بشنود يا عملى به بيند كه به ظاهر شرع درست نباشد ، تا مىتواند در تأويل و تصحيح آن كوشد ، چنان كه در حديث آمده « تا هفتاد محمل صحيح پيدا كند و اگر نتواند خود را ملامت كند كه چرا نمىتواند » « 1 » . حق تعالى مىفرمايد « إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ » « 2 » يعنى گمان بد به مؤمنى بردن ، گناه است . و در حديث آمده كه « ظنوا بالمؤمنين خيرا » « 3 » يعنى گمان نيكو ببريد به مؤمنان . و در حديث ديگر آمد ، كه « ضع امر اخيك على احسنه » « 4 » يعنى حمل كن كار برادر مؤمن را بر بهترين چيزى كه بر آن حمل توان كرد . و اين اصلى است در دين ثابت قايم كه تجاوز از آن جايز نيست ، و هر مؤمنى كه بدى در خفيه مىكند و آن را بر خود مىپوشد ، جايز نيست كه تجسس كند تا آن ظاهر شود ، بلكه واجب است بر همه كس كه آن را بر او بپوشانند و اظهار ننمايند و اگر چه به چشم خود ديده باشد يا به گوش خود شنيده چنان كه در آيات سورهء حجرات « 5 » و غير آن از روايات ، افصاح به آن شده و اين منافى

--> ( 1 ) - عن الصادق عليه السلام : حسن الظن اصله من حسن ايمان المرء و سلامة صدره - الى ان قال - و قال ابي بن كعب : اذا رأيتم احد اخوانكم في خصلة تستنكرونها منه ، فتأوّلوا لها سبعين تاويلا فان اطمأنت قلوبكم على احدها و الا فلوموا انفسكم حيث لم تعذروه في خصلة سترها عليه سبعين تاويلا بحار الانوار ج 75 ص 196 طبع ايران . ( 2 ) - حجرات / 12 . ( 3 ) - مشارق الدراري ص 79 ورك : روضة المذنبين ص 273 . ( 4 ) - امالي الصدوق ص 250 ، الاختصاص ص 226 ورك مستدرك سفينة البحار ج 7 ص 34 از مصادر متعدد . ( 5 ) - حجرات / 12 .