ناصر خسرو
9
گشايش و رهايش ( فارسى )
پيشگفتار [ به انگليسى ] كتابى كه در اينجا عرضه مىشود چاپ دوم رسالهيى از ناصر خسرو است به نام گشايش و رهايش كه به بحث دربارهء مسائل مربوط به حكمت الهى اختصاص دارد و ظاهرا اولين تأليف از مجموعهء كارهاى او دربارهء " حكمت " است . نخستين چاپ كتاب به صورت حروفچينى به وسيلهء استاد سعيد نفيسى در سال 1329 در مجموعهء « الف » انتشارات انجمن اسماعيليه ( بمبئى ) منتشر شد . آن چاپ بر اساس تنها نسخهء خطى شناختهشدهء رساله ، كه به اديب دانشمند ايرانى ، سيد نصر اللّه تقوى در تهران ، تعلق داشت تدوين گرديد . آن نسخه تاريخ كتابت ندارد ، اما استاد نفيسى با توجه به خط و شيوهء نگارش آن مطمئن است كه در قرن هشتم / چهاردهم تحرير شده است . مصحح كتاب ، استاد نفيسى ، در كار چاپ اول بر اين عقيده بود كه نسخهء چاپ شده بايد كاملا و تا آنجا كه مقدور است بازنماى نسخهء خطى باشد و همهء مشخصات رسم الخط آن را نشان دهد . اما وى بعدا اين رأى را تغيير داد ، و لذا در چاپ كنونى به گونهيى منظم و علمى رسم الخط را به شيوهء نگارشى كه مىبايد در روزگار ناصر خسرو رايج بوده باشد نزديك كرده و به اين ترتيب از تناقضها و اشتباهاتى كه كاتب وارد نسخه كرده بوده اجتناب كرده است . او به طور آشكار از روش قبلى دور شده است اما هنوز هم به همهء شيوههاى نوى كه در اين زمان پيدا شدهاند دسترسى نداشته است . نسخهيى كه در بالا به آن اشاره شد ، صرف نظر از اين كه تنها نسخهء موجود از اثر كنونى ناصر خسرو است ، نشان دهندهء كيفيتى بىنهايت درخور توجه است كه البته مصحح در مقدمهء چاپ اول آن را خاطر نشان كرده بود ، همچنان كه در پيشگفتار انگليسى همان چاپ هم مورد تأكيد قرار گرفت و نيز در مقالهء ما با عنوان « مسائل مربوط به زندگينامهء ناصر خسرو » ( مجموعهء « ب » انتشارات