3 - المرء بأصغريه : بقلبه ، و لسانه ، إن قاتل قاتل بجنان ، و إن نطق نطق ببيان 2089 . 4 - المرء يتغيّر في ثلاث : القرب من الملوك ، و الولايات ، و الغناء من الفقر ، فمن لم يتغيّر في هذه فهو ذو عقل قويم ، و خلق مستقيم 2133 . 5 - المرء بفطنته لا بصورته 2166 . 6 - المرء بهمتّه لا بقنيته 2167 . 7 - المرء بهمتّه 231 . 8 - الرّجل بجنانه 232 . 9 - المرء بإيمانه 233 . 3 - مرد به دو كوچكتر خود است ( يعنى قدر و قيمتش به اين دو مى باشد ) به دل ، و زبانش ، اگر جنگ كند جنگ كند به دل و قوت آن و اگر سخن گويد سخن گويد به فصاحت و زبان آورى ( پس عمده فضائل انسان ، به اين دو پارچه گوشت مى باشد ) . 4 - مرد در سه چيز تغيير مىكند : نزديكى به پادشاهان ، و امارت ها ، و توانگرى بعد از درويشى ، پس هر كه در اين سه تغيير نكند او صاحب عقل درست و خوى راست مى باشد . 5 - قدر و منزلت مرد به دريافت اوست نه به صورت او . 6 - سنجس مرد به همّت اوست نه به ذخيره او . 7 - مردى انسان به همّت اوست . 8 - مردى به اعتبار دل اوست ( از قبيل صفاء ، علوم ، معارف ، دليرى ، شجاعت و نيت هاى خير ) . 9 - قدر و ارزش مرد به ايمان اوست .