37 - إنّ للقلوب إقبالا و إدبارا ، فإذا أقبلت فاحملوها على النّوافل ، و إذا أدبرت فاقتصروا بها على الفرائض 3633 . 38 - القلب خازن اللّسان 261 . 39 - القلب مصحف الفكر 1087 . 40 - القلوب أقفال مفاتحها السّؤال 1426 . 41 - إنّما قلب الحدث كالأرض الخالية ، مهما ألقي فيها من كلّ شيء قبلته 3901 . 42 - قلوب الرّجال وحشيّة ، فمن تألّفها أقبلت إليه 6776 . 37 - براستى كه براى دلها اقبال و ادبارى است ( يعنى حالات دلها مختلف است ، گاهى مشتاق فكر و تأمّل و عبادت و كارهاى خير است ، و احيانا غير مشتاق بلكه پشت كرده كسل و ملول خواهند بود ( پس هر گاه اقبال داشتند آنها را بر نوافل و عبادات مستحبى واداريد ، و چون پشت كردند بر واجب ها و تكاليفى كه از آن چاره‌اى نمى باشد اقتصار نمائيد ( كه در نتيجه چنان كه گذشت اگر اكراه شوند ، دل ها كور خواهند گرديد ) . 38 - دل خزانه‌دار زبان است ، هر چه در دل باشد زبان گوياى آن شود . 39 - دل دفتر خاطرات فكر است ( يعنى هر چه در فكر گذرد در دل نوشته شود ) . 40 - دلها قفلهايند كه كليدهاى آن پرسيدن است ( محتمل است مقصود از دلها هم دلهاى سائل ها باشد ، و هم دل كسى كه از او سؤال شود ، يعنى تا سؤال پيش نيايد نه از دل ديگرى مى توان استفاده كرد ، و نه دل انسان از دانش پر مىشود ، پس راه آن پرسش خواهد بود ) . 41 - جز اين نيست كه دل جوان مانند زمين خالى ( از درخت و زرع و شوره ) است هر چه در آن از هر چيزى ( از علوم و معارف ) القاء شود آن را مى پذيرد . 42 - دلهاى مردان وحشى هستند ، پس كسى كه الفت دهد آنها را رو مى آورند