111 - من عقل الرّجل أن لا يتكلّم بجميع ما أحاط به علمه 9327 . 112 - من حقّ العاقل أن يقهر هواه قبل ضدهّ 9334 . 113 - من حقّ اللّبيب أن يعدّ سوء عمله ، و قبح سيرته من شقاوة جدهّ و نحسه 9336 . 114 - من كمال عقلك استظهارك على عقلك 9421 . 115 - ما عقل من أطال أمله 9513 . 116 - ما كذب عاقل ، و لا زنى مؤمن 9531 . 117 - مروّة العاقل دينه ، و حسبه أدبه 9779 . 118 - نصف العاقل احتمال ، و نصفه تغافل 9968 . 111 - از عقل مرد ( يا آدمى ) است كه به همه آنچه علمش به آن احاطه دارد تكلم ننمايد ، ( زيرا ممكن است فاجعه آور باشد و يا عقلها آن را نپذيرد ) . 112 - از حق عاقل ( و بر او لازم است ) آنكه پيش از دشمن به خواهش خود غلبه نمايد . 113 - از حق عاقل اين است كه بدى عمل و زشتى طريقه و شيوه خود را از بدى بخت خود و نحوست آن شمارد ( پس بكوشد آن را به هر وسيله شده رفع كند ) . 114 - از كمال عقل تست احتياط تو بر عقل خود ( نه به مقتضاى خواهش و هواى خود ) . 115 - عاقل نيست كسى كه آرزويش را طول داده است . 116 - هيچ عاقل نيست كسى كه آرزويش را طول داده است . 116 - هيچ عاقلى دروغ نگويد ، و هيچ مؤمنى زنا نكند ( و لذا روايت دارد زمانى كه مؤمن زنا كند ايمان از او سلب مىشود ) . 117 - آدميت و مردانگى عاقل دين او ، و حسب او ادبش خواهد بود . 118 - نصف عاقل تحمل ( بى ادبى ها و آزار مردم بوده ) و نصف ( ديگر ) او تغافل و چشم پوشى است .