ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )

6

جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )

نام نخستينى كه مادر امير المومنين على بر او نهاده بوده حيدرة است . حيدره همان اسد و شير است و فاطمه بنت اسد ، فرزند را به نام پدر خويش اسد بن هاشم نامگذارى كرد ، ولى ابو طالب آن نام را تغيير داد و او را على نام نهاد ، و گفته شده است حيدرة نامى بوده كه قريش بر على نهاده است و همان گفتار نخست صحيحتر است و خبرى در اين مورد نقل شده است كه دلالت بر همين دارد و آن خبر چنين است كه روز جنگ خيبر ، همين كه مرحب به رويارويى على ( ع ) آمد ، رجزى خواند و گفت : « من همانم كه مادرم نام مرا مرحب نهاده است » و على ( ع ) ضمن رجزى كه خواند در پاسخ چنين گفت : « من همانم كه مادرم مرا حيدر ناميده است » . رجزهاى آن دو مشهور و نقل شده است و اكنون ما را نيازى به آوردن آنها نيست . شيعيان پنداشته‌اند كه به روزگار زندگى پيامبر ( ص ) به على ( ع ) عنوان امير المومنين داده شده و سران مهاجران و انصار او را با اين عنوان مخاطب قرار داده‌اند ، ولى اين موضوع در اخبار محدثان نيامده است ، البته آنان روايات ديگرى آورده‌اند كه همين معنى از آن استنباط مىشود ، هر چند كه لفظ امير المومنين در آن نيامده باشد و آن گفتار پيامبر ( ص ) به على ( ع ) است كه به او فرموده‌اند : « تو سالار بزرگ دينى و مال و ثروت سالار ستمگران است » ، و در روايتى ديگر فرموده‌اند : « اين سالار بزرگ مومنان و رهبر سپيد چهرگان رخشان است » . كلمه يعسوب كه در اين دو روايت آمده است ، به معنى زنبور نر و پادشاه زنبوران است . و اين هر دو روايت را ابو عبد الله احمد بن حنبل شيبانى ، در كتاب مسند خود ، در بخش فضائل صحابه آورده است و هر دو روايت را حافظ ابو نعيم اصفهانى در حلية الاولياء نقل كرده است .