نوع پنجم سجع مثل كثرة الوفاق نفاق و كثرة الخلاف شقاق يعنى موافقت بسيار با كسى نفاقست و مخالفت بسيار خصومتست . و گاه باشد كه در حرف اخير فقرات ، موافقت نباشد چنان كه امير المؤمنين ع فرمود : « الحمد للهّ غير مفقود الانعام و لا مكافاة الافضال » . و در قرآن سجع نگويند بلكه فاصله گويند . و اگر در اثناى قرائن جمع كرده شود ميان دو لفظ يا بيشتر كه مشابه يكديگر باشد در وزن آن را تضمين مزدوج خوانند مثل « كثرة الوفاق نفاق و كثرة الخلاف شقاق » كه گذشت . و اگر اوزان الفاظ همه مساوى باشد و حرف آخر از يك جنس باشد آن را ترصيع خوانند چنان كه خداى تعالى مى فرمايد : « ان الابرار لفى نعيم و ان الفجار لفى جحيم » « يعنى بدرستى كه نيكوكاران در نعمت بهشتند و فاجران در دوزخ » . و چنان كه حضرت امير المؤمنين ع فرمود در صفت دنيا « الدنيا اولها عناء و آخرها فناء ، حلالها حساب و حرامها عقاب » يعنى اول دنيا رنجست و آخر او نيستى ، حلال او را حسابست و حرام او را عذاب . فصل در بيان محسنات كه در فصاحت و بلاغت دخل دارد و راجع مىشود بمعانى الفاظ و آن [ را ] نيز انواع است . نوع اول دلالت لفظيه و معتبر در و چهار چيزست : اول آنكه آن لفظ [ 7 ب ] دال ، عربى خالص صحيح باشد . دوم آنكه بر قياس لغت عرب و قوانين ايشان

--> ( 1 ) آستانه كلمهء ( سجع ) را ندارد . ( 2 ) آستانه : خلاف - اين مثال در شرح ابن ميثم نيز هست ( نسخهء شمارهء 7783 آستانه : خلاف ) ( 3 ) سپه : موافقت كردن ( 4 ) سپه : باشند ( 5 ) سپه : چنان كه ( 6 ) آيهء 13 و 14 سورهء انفطار ( 7 ) سپه قسمت داخل گيومه را ندارد . ( 8 ) سپه : در صفت دنيا گويند ( 9 ) آستانه ( الدنيا ) را ندارد . ( 10 ) سپه : عذاب است . ( 11 ) سپه در حاشيه : عربى خالص باشد . صح ( تصحيح )