چند صد خطبه بى نظير دارند ( آداب اللغه ج 1 ص 217 ) . على ع يكى از بزرگترين خطيبان عرب و بعد از پيغمبر ، بزرگترين مرد اسلام است . اين مرد بزرگ چنان كه در وصفش گفته‌اند جامع جميع جهات و نمونه انسان كامل بوده است . القابى كه از قديم به او داده شده است با آن كه براى نشان دادن عظمت مقام او كافى نيست - حكايت از بزرگى مقام او دارد . با كلماتى نظير : مولاى متقيان ، شاه مردان شير خدا ، امير مؤمنان ، شير عرب ، كنندهء در خيبر ، خواجه قنبر ، ولى خدا ، صاحب ذو الفقار ، حيدر كرار ، در شهر علم پيغمبر ، يكى از صفات و خصائص ارزنده او بيان شده است . تاريخ مردان زيادى را به ياد دارد كه هر كدام به نوعى منشاء اثر بوده‌اند : آن يكى زاهدى بوده است شب زنده‌دار كه دل به زخارف دنيا نبسته است و ديگرى دانشمندى است كه وقت و عمر خود را يكسر در خدمت به علم گذرانده است . دلاورى در ميدان جنگ دليريها و مردانگى ها كرده و تن به ذلت نداده است . جوانمردى در بخشندگى شهره آفاق شده است و اشخاصى هم با حسن خلق و ادب و مهربانى دلها را صيد كرده‌اند ، اما هيچ كدام به على نرسيده‌اند . على در واقع جمع اضداد كرده است : در ميدان جنگ دلاورى است بى نظير و در عين حال آن قدر مسلط بر نفس خود كه كار زشت دشمن از پاى افتاده را بر او نمى گيرد . در مقام عدل و ملكدارى چنان استوار است كه حاضر مىشود در برابر مدعى گمنام بايستد و ادعاى او را بشنود و آهن تفته را در دست عباس پير و كور بگذارد تا آتش جهنم را براى او حسى كند . در زندگى شخصى به قدرى ساده و قانع است كه نان جو مى خورد و جوال غله را به آسيا مى برد . در برابر خدا آن قدر خاضع است كه شبها از فكر خوابش نمى برد و وقتى در نماز تير از بدنش بيرون مى كشند ملتفت نمى شود . به پيغمبر تا آن حد علاقه‌مند است كه در جاى او مى خوابد و آزار دشمنان او را به جان مى خرد . در تربيت فرزند آن چنان موفق است كه تا دنيا دنياست اسم دو دسته گل محمدى و سلاله پاك او زنده جاويد خواهد ماند . در علم و ادب و سخنورى و كمال نفسانى بزرگترين و دانشمندترين مرد اسلام است و اگر بنيان گذار نحو و عروض عرب نباشد ، بدون ترديد در تدوين اين علوم و تربيت بزرگانى كه براى قواعد زبان عربى كتابها پرداخته‌اند ، بسيار مؤثر بوده است .