قد اشتهر فى السنة النحاة دلالة الفعل على الزمان ، حتى اخذوا الاقتران بها 1 ) فى تعريفه 2 ) و هو 3 ) اشتباه ضرورة 4 ) عدم دلالة الامر و لا النهى عليه 5 ) ، بل على انشاء طلب الفعل او الترك 6 ) غاية الامر نفس الانشا و بهما 7 ) فى الحال 8 ) كما هو الحال 9 ) فى الاخبار بالماضى او المستقبل او بغيرهما 10 ) كما لا يخفى بل يمكن 11 ) 1 ) زمان 2 ) فعل 3 ) اخذ اقتران فعل به زمان 4 ) دليل اول بر رد نظريه نحاة 5 ) مقترن بودن فعل بر زمان 6 ) اين طور نيست كه دلالت نكردن ماده و هيئت افعال مخصوص به فعلهاى انشائى از قبيل امر و نهى باشد بلكه تمام افعال اعم از انشاءى و خبرى اينگونه‌اند 7 ) طلب فعل و طلب ترك 8 ) معناى فى الحال يعنى همان زمان تكلم كه زمان حال باشد يعنى معناى مقابل ماضى و مضارع 9 ) كما اينكه ديگر فعلها نيز اين چنينند يعنى فعل ماضى يا مضارع و يا جمله اسميه نيز در زمان حال كه همان زمان تكلم باشد واقع مىشوند . 10 ) به غير ماضى و مستقبل يعنى جمله اسميه 11 ) همان‌طور كه قبلا نيز گفتيم دلالت نكردن ماده و هيئت فعل امر و نهى بر زمان ، مخصوص به اين دو نيست بلكه در غير از آن ، مانند فعل ماضى و مضارع نيز