الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : مهركش احسان )

281

غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى )

الاخلال اولا ، لامكان الاتكال على القرائن الواضحه ، و منع كونه 1 ) . . . كما ان 2 ) استعمال . . . فى المقال لولا الاتكال عليها 3 ) و كلاهما 4 ) . . . و ذالك 5 ) لعدم لزوم ثانيا هميشه اجمال مخالف حكمت وضع نيست بلكه ممكن است كاملا برعكس باشد يعنى حكمت وضع ايجاب كند كه متكلم بخاطر اغراض كه مدنظر دارد كلام‌اش را مجمل بيان كند در نتيجه حكمت وضع منحصر در تفهيم نيست . 1 ) اشتراك لفظى [ نظر صاحب فصول در مورد اشتراك لفظى ] 2 ) صاحب فصول در مورد اشتراك لفظى قائل به تفصيل هستند ، ايشان اشتراك لفظى را در غير قرآن جايز دانسته ولى به دليل زير اشتراك لفظى را در قرآن نمىپذيرند : اشتراك لفظى در قرآن يا همراه قرينه است يا همراه قرينه نيست ، اگر قرآن همراه قرينه باشد چنين كارى باعث طول دادن كلام بدون جهت و فايده بوده و قرآن كه از ناحيه خداوند صادر شده هرگز شامل چيز اضافه و بدون فايده نمىباشد . و يا اينكه اشتراك لفظى در قرآن همراه قرينه نمىباشد ، چنين كارى نيز باعث اجمال كلام شده و باز چنين كارى شايسته خداوند حكيم نمىباشد . 3 ) قرائن 4 ) هر دو معذور [ رد آخوند به صاحب فصول ] 5 ) مرحوم آقاى آخوند در رد استدلال فصول مىفرمايند : اولا اينكه شما فرموديد اگر اشتراك همراه با قرينه باشد تطويل بلاطائل پيش مىآيد ما قبول نداريم زيرا هميشه كه قرينه لفظيه در كار نيست تا تطويل بلاطائل پيش بيايد بلكه گاهى مواقع قرينه حاليه يا مقاليه است ، ثانيا هميشه كه قرينه براى مشخص كردن ذى المقدمه نيست بلكه گاهى مواقع براى غرض ديگرى قرينه آورده مىشود و