بسم الله الرحمن الرحيم ، الحمد لله رب العالمين ، و الصلاة و السلام على محمد و آله الطاهرين ، و لعنة اللّه على أعدائهم أجمعين . و بعد فقه رتّبته على مقدّمة ، و خاتمة . أمّا المقدمة ففى بيان أمور : الأول إنّ موضوع كل علم ، و هو الذى يبحث فيه عن عوارضه الذاتية [ 1 ] - أى بلا واسطة

--> ( 1 ) . عوارض : هرچيزى كه خارج از ذات شىء است و بر آن شىء عارض ( حمل ) مىشود . ( مترجم ) . ( 2 ) . عوارض ذاتى : عوارضى هستند كه بدون واسطهء در عارض ( حمل ) شدن ، بر ذات هرچيزى - از جمله بر ذات علم - عارض مىشوند و براى عارض ( حمل ) شدن نيازى به واسطه و حد وسط و حد وسط ندارند ، مانند : زوجيت براى چهار ، سوزندگى براى آتش ، سفيدى براى گچ ؛ در « چهار زوج است » ، « آتش سوزاننده است » ، « گچ سفيد است » . و عوارض باواسطه مانند : « الانسان ضاحك [ لكونه متعجبا ] » ، كه ضاحك ( عارض ) باواسطهء « تعجب » بر انسان ، عارض ( حمل ) شده است ( مترجم ) .