الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )
99
الخصال ( فارسى )
سؤالات امتحانى است و براى كشف واقع نيست و در اين صورت سائل يك معنائى در نظر گرفته و در صورتى اقناع مىشود كه همان معنا در جواب او گفته شود گو اينكه خلاف حقيقت باشد در حقيقت از همان معتقد خود سؤال كرده نه از حقيقتى كه در تحت كلمه سؤال ممكن است واقع باشد . ب - اين نامها اوصاف يا اسامى عنصرهاى غالب اين طبقات هفتگانه باشد ، چنانچه پس از اينكه دانشمندان جديد در اصول تركيبات اجساد تجربههائى كردند عناصر بسيط بسيارى دريافتند كه تا نود شماره رسيده و براى هر كدام آنها بمناسبت نامى گذاردند مانند قليوم ، كلسيوم . . . امام هم بمناسبت عنصر غالب هر طبقهاى از اين طبقات نامى براى آنها بيان كرده . 3 - آنكه در اين حديث براى طبقات هفتگانه جو كه آسمان ناميده مىشود خواص جسمهاى عنصرى را ثابت كرده و فرموده آسمان نزديك از آب و دود است و شايد مقصود او همان طبقه زمهريريه جو باشد كه بواسطهء تصاعد و تراكم ذرات آب و ازت و كربنيك رنگ لاجوردى را منعكس مىكند و اين گنبد كبود را نمايش ميدهد و براى طبقات ديگر رنگ فلزات را چون آهن و برنز ثابت كرده و براى دو طبقه آخرين خاصيت سنگهاى قيمت دار معدنى چون در و ياقوت ثابت نموده از مجموع آن استفاده مىشود كه اجسام سماوى هم در ماده و تركيب و خواص عمومى با اجسام زمين همانند و اين مطابق نظريات دقيق دانشمندان امروزى است كه كرات فضا را از يك ماده ميدانند و آنها را در خواص عمومى با ساير جسمهاى زمين مشترك ميشمارند بر خلاف گفتهء فلاسفهء يونان كه آسمانها و كواكب را جسم اثيرى ميدانستند و خواص عمومى ماده و عناصر را از آن نفى ميكردند . ديگر آنكه اين روايت اشعار دارد بر اينكه آسمانها مدور و ميان تهى نيستند و بدور يك ديگر احاطه ندارند چنان كه حكماء يونانى گفته بودند زيرا در وصف آسمان ششم ميگويد يك دانه ياقوت سبز است و در وصف آسمان هفتم ميگويد يك دانه در سفيد است و اين اشعار دارد كه مستدير و محيط نيستند . 10 - رسول خدا هفت سفارش به ابو ذر كرد . ابو ذر گويد رسول خدا به من هفت سفارش كرد ، به من سفارش كرد كه به زير دستان خود نگاه كنم نه ببالادستان خود ، به من سفارش كرد مسكينها را دوست دارم و به آنها نزديك شوم . به من سفارش كرد حق بگويم اگر چه تلخ باشد . به من سفارش كرد با خويشان خود گرمى كنم اگر چه به من پشت گردانند . به من سفارش كرد در بارهء خداپرستى از سرزنش نهراسم . به من سفارش كرد كه بسيار بگويم لا حول و لا قوة الا باللَّه العلى العظيم زيرا كه آن از گنجهاى بهشت است .