الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )
258
الخصال ( فارسى )
هرگز روى آزادى و آسايش را نبيند . 30 - نماز را بواسطه نقصانى كه در آن واقع شود نبايد اعاده كرد مگر از پنج چيز امام ششم فرمود نماز اعاده نشود مگر از پنج چيز ، طهارت ، وقت ، قبله ، ركوع ، سجود ، سپس فرمود قرائت به دستور پيغمبر است ، تشهد دستور پيغمبر است و تكبير سنت است ، دستور پيغمبر فريضه خدا را در هم نشكند . شرح اين روايت در موضوع خلل و نقصانى كه در نماز واقع شود شاهكار بزرگى است و فقهاء قواعد بسيارى از آن استفاده كردهاند كه ما بطور اختصار آنها را بيان ميكنيم . 1 - شرائط و مقدمات نماز كه شش است با مقارنات و اجزاء داخلى نماز كه يازدهست دو قسمند يك قسم آنها در قرآن مجيد بيان شده و آنها را فريضه نامند و يك قسم را پيغمبر دستور داده و آنها را سنت نامند يعنى روش پيغمبر اسلام . 2 - آنچه فريضه قرآنيست ركن و اساس سازمان نماز است و به هيچ عذرى نميشود صرف نظر از آنها كرد و در صورتى كه از روى فراموشى يا جهالت در نماز مراعات نشد وقتى شخصى متوجه آن نقصان گرديد بايد آن را جبران كند و نماز را از سر بخواند ولى آنچه را پيغمبر بطور لزوم دستور داده ركن و جزء اساس سازمان نماز نيست بلكه از آداب آن محسوب شود و در حال تذكر بايد آن را مراعات كرد و نميشود عمدا از آن صرف نظر كرد ولى اگر از روى فراموشى يا نادانى ترك شد موجب بطلان نماز نيست . 3 - سه تا از شرائط و مقدمات نماز كه عبارت از طهارت ( غسل وضوء تيمم ) و اوقات پنجگانه و قبله باشند و دو تا از اجزاء داخلى نماز كه عبارت از ركوع و سجود باشند در قرآن مجيد دستور داده شده و فريضهاند ولى قرائت حمد و سوره و تشهد و تكبير و سنت دستور پيغمبرند و ركن نماز نيستند . 4 - در صورتى كه قرائت فراموش شد و نمازگزار به ركوع رفت و يادش آمد يا تشهد فراموش شد و بعد از ركوع ركعت سوم در ياد آمد محلش گذشته بايد نماز را تمام كرد و نميشود ركوع يا سجود را شكست و آنها را تدارك كرد . 5 - مقصود از طهور در اين جا وضوء و غسل و تيمم است نه طهارت از نجاست كه از شرائط غير ركنى نماز است ، اين مختصريست از شرح اين حديث و فروع و تفصيلات بسيارى دارد كه ما در كتاب فقه فارسى با مدارك آنها را ذكر كردهايم .