الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )
139
الخصال ( فارسى )
گروه خر فربه و تنومند است در كفار عجم استعمال كردند از باب اهانت و پستى ، چون عمر دفتر حقوق را منظم كرد قبائل و افراد عرب را يكان يكان ثبت كرد تازه مسلمانان غير عرب هم هر كدام خود را وابسته و مولاى يك قبيلهاى معرفى كردند و اين لفظ كه معنى آزاد شده دارد دليل بر اين بود كه اينها مسلمان درجه دوم وزير دستان عربها هستند كه بايد از قبل آنها از حقوق اجتماعى و امور زندگانى بهرهمند شوند و ساير افراد غير عرب كه مسلمان و وابسته قبيله عربى نبودند علج ناميده ميشدند . اين القاب از نظر نژادى و تشكيلات حقوقى و اجتماعى دولتهاى جائر و جبار بنى اميه و بنى عباس بسيار و متداول شده بود از اين جهت امام متعرض شرح آن شده و روى اساس عدالت و مذهب آنها را تفسير كرده فرموده مسلمانان اصلى كه سمت پيشوائى و امامت دارند ما هستيم و مسلمانان درجه دوم كه ببركت ما از اسلام بهرهمند شدند دوستان و پيروان ما هستند و سائر مردم از هر نژاد و داراى هر مقامى باشند علج يعنى گورهخر فربه ميباشند ، رسول خدا فرمود يا عالم باش ، يا طالب علم ، يا دوست علماء قسم چهارمى نباش كه بواسطه دشمنى آنها هلاك شوى . 98 - سه خصلت است كه هيچ كس در آنها عذرى ندارد - حسين بن مصعب همدانى گويد از امام ششم شنيدم ميفرمود سه چيز است كه هيچ كس در آنها عذرى ندارد ؛ اداى امانت به صاحبش چه نيكوكار باشد چه بدكار ، وفاى بعهد چه طرف نكوكار باشد چه بدكار ، احسان به پدر و مادر چه نيكوكار باشند چه بدكار . شرح مقصود اينست كه بدى امانت گذار و طرف معاهده و پدر مادر عذر خيانت كارى و خلف عهد و اهمال در حقوق پدر و مادر نميشود . 99 - سه خصلت است كه مرتكب آنها نميرد تا و بال آنها را ببيند - امام پنجم فرمود در كتاب على است كه صاحب سه خصلت نميرد هرگز تا و بال آنها را ببيند ، ستم ، قطع رحم ، دروغ كه جنگ با خدا است ، سريعترين طاعت از نظر ثواب دريافتن صله رحم است ، جمعى بد كارند و صله رحم ميكنند دارائى آنها ترقى مىكند ، احسان ميكنند عمرشان زياد مىشود ، قسم دروغ و قطع رحم خانهها را ويران و بىصاحب ميكنند و رحم را سنگين مى نمايد و چون رحم سنگين شد نسل قطع مىشود .