ما در اينجا برخى از فضايل و مناقب على ( ع ) را بدون هيچ‌گونه استقصايى نقل مىكنيم . اگرچه اين بحث به تنهايى مىتواند چندين جلد كتاب را به خود اختصاص دهد . اين فضايل و مناقب انواع مختلفى دارد : اول ، او در خانهء پيامبر رشد و نمو كرد و از آداب و اخلاق آن حضرت متأثر شد . تحت هدايت پيامبر قرار گرفت و در گفتار و كردار خود به پيامبر اقتدا مىكرد و در طول حيات پيامبر ، همواره در كنار او و با او بود . پيش از اين نيز دربارهء چگونگى رشد و تربيت على ( ع ) سخن گفتيم . على ( ع ) در اواخر خطبه‌اى كه با نام قاصعه معروف است مىفرمايد : شما بر قدر و منزلت من نسبت به رسول خدا ، به سبب پيوند نزديك خويشاوندى و جايگاه بلند و احترام ويژه‌اى كه در نظر آن حضرت داشتم ، به خوبى آگاهيد . وقتى كه طفلى بيش نبودم آن حضرت مرا در كنار خود پرورش مىداد و به سينه‌اش مىچسبانيد و در بسترش در آغوشم مىگرفت و تنش را به من مىماليد و بوى خوش خود را به مشامم مىرسانيد و غذايى كه جويده بود در دهانم مىگذاشت . هيچ‌گاه دروغى در سخن و اشتباهى در رفتار من نديد . خداوند بزرگ‌ترين فرشته‌اى از فرشتگانش را از زمانى كه پيامبر از شير گرفته شده بود ، قرين آن حضرت گردانيد كه او را در شب و روز به راه بزرگواريها و اخلاق نيكوى جهان سير دهد و من نيز به دنبال او مىرفتم . مانند بچه شترى كه در پى مادرش روان مىشود . او هر روز برايم نشانه‌اى از اخلاق نيكو را آشكار مىساخت و به من دستور مىداد تا از آن پيروى كنم . در هر سالى در غار حرا مقام مىگرفت و تنها من بودم كه او را مىديدم . در آن زمان اسلام جز در خانهء رسول خدا ( ص ) و خديجه كه من نيز سومين ايشان بودم ، در خانهء ديگرى راه نيافته بود . من نور وحى و رسالت را مىديدم و بوى نبوت را احساس مىكردم . ابو جعفر يحيى بن زيد علوى نقيب بصره در حكايتى كه شاگرد او ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه از وى نقل كرده ، گفته است : اگر دوست به دوست اقتدا كند نسبت به تربيت و پرورش او چه جاى گمان و كاوش در روزگار دراز باقى مىماند ؟ پس لاجرم اگر خداوند محمد را به رسالت پيامبرى مخصوص نكرده بود ، بايد خلق‌وخوى على ( ع ) همچون اخلاق مربيش ، محمد ( ص ) ، باشد . اما پروردگار ، پيامبر ( ص ) را با اين صفت از ديگران متمايز كرد و ساير اوصاف او ، به غير از نبوت بين وى و ديگران مشترك شد . سخن پيامبر ( ص ) نيز كه فرمود : تنها مقام پيامبرى را از تو كاستم و پس از من هيچ دعوى نبوتى واقع نخواهد شد و از ديگر مردمان هفت صفت كم شده است ، به همين معنا اشارت دارد . همچنين رسول اكرم ( ص ) به على فرمود : مقام تو در نزد من همچون مقام هارون نسبت به موسى است جز آنكه پس از من پيامبرى نخواهد بود . مىبينيم كه پيامبر ، مقام نبوت را به عنوان وجه تمايز خود از على ذكر كرده و غير از نبوت باقى فضايل را مشتركا به اثبات رسانده است .