و عقل به بركت نور انديشه معنى درست آن را روشن سازد ، كلمهء بزرگى كه اخلاص را تأويل آن قرار داد و قلوب را متضمن وصل آن ساخت ، و در برابر انديشه معنى آن را كاملا روشن داشت . خداوندى كه ديده‌ها را بر ديدنش توانايى نيست و زبانها توصيفش نتوانند كرد و اوهام از درك و دريافت چگونگىاش عاجزند . ( 1 ) پديده‌ها را ايجاد كرد نه از چيزى كه پيش از آن بود و آنها را پديد آورد ، بىآنكه از الگو و نمونه‌اى استفاده كند . آنها را به نيروى خويش وجود بخشيد و به مشيّت خويش ايجاد كرد ، حال آن كه به پديد آوردن آنها اصلا نيازى نداشت و در صورت بخشيدن به آنها هيچ سودى برايش نبود مگر استوار ساختن حكمتش و هشيار كردن بر طاعتش و اظهار كردن قدرت خويش و رام كردن خلق به عبوديت خويش و عزّت بخشيدن به دعوت خود ، سپس پاداش مردمان را بر اساس طاعت آنان قرار داد و مجازات را بر اساس نافرمانيشان . براى بازداشتن بندگانش از خشم خويش و سوق دادن آنها به سوى بهشتش . ( 2 ) و شهادت مىدهم كه پدرم بنده و فرستادهء اوست كه پيش از آن كه او را به سوى مردم بفرستد ، برگزيدش و پيش از آن كه او را بيافريند ، ناميدش و پيش از برانگيختنش به رسالت انتخابش فرمود . آن هنگام كه خلايق در پردهء غيبت نهان مىبودند و در پوشش ترس و وحشت ، به سر مىبردند و به نهايت عدم و نيستى مقرون بودند ، و اين از آگاهى خداوند به عواقب امور سرچشمه و احاطه‌اى كه او به حوادث روزگار و شناخت كاملى كه به وقوع تقديرها داشت ، سرچشمه مىگرفت . او ( پيامبر ) را برانگيخت تا امر خود را تمام كند و امضاى حكم خود را قطعى كند و تقديرهاى محتوم خويش را به اجرا گذارد . ( 3 ) پيغمبر ( ص ) مردم را ديد كه در اديان خويش ، به تفرقه گراييده‌اند و در آتشهاى افروختهء خود معتكف‌اند و در برابر بتهاى خويش به عبادت و كرنش مشغول‌اند و خدا را با آن كه مىشناسند ، انكار مىكنند . پس خداوند به وسيلهء محمد ( ص ) تيرگيهاى آن را روشن كرد و از قلبها ، غبار جهل و نادانى را زدود و ابرهاى حيرت و سرگردانى را از برابر چشمها دور كرد و براى راهنمايى مردمان همت گمارد و آنان را از ضلالت رهايى بخشيد و كوريشان را به بينايى مبدل ساخت و به سوى دين استوار اسلام راهنمائيشان كرد و به راه راست فرا خواندشان ، تا زمانى كه خداوند با رأفت و مهربانى و اختيار و رغبت او را از اين سرا بيرون برد . چرا كه به ديدار او تمايل داشت و خود را به ديدن پيامبرش از ديگران