حسين علوى مهر
75
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
بر تو نازل كرديم كه بيانگر همه چيز و مايهء هدايت و رحمت و بشارت براى مسلمانان است . » وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ ؛ « 1 » و ما اين ذكر ( قرآن ) را بر تو نازل كرديم تا آنچه به سوى مردم نازل شده است براى آنها روش سازى . » وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ ؛ « 2 » ما براى فهم مردم در اين قرآن از هر مثلى آوردهايم . » 4 . رواياتى نيز وجود دارد كه دلالت بر جواز تمسك به ظاهر كتاب مىكند كه به دو نمونه از آن اشارت مىرود : الف . حديث ثقلين : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : من در ميان شما دو چيز گرانبها به جاى مىگذارم ؛ يكى « كتاب » ( قرآن ) و ديگرى « عترت » كه اگر به آن دو چنگ بزنيد هرگز گمراه نمىشويد . « 3 » كه دلالت مىكند بر اين كه به ظاهر كتاب خدا مىتوان تمسك كرد و به آيات آن استناد جست و بدان عمل نمود . ب . روايات فراوانى كه دلالت مىكند ، اخبار را بر كتاب ( قرآن ) عرضه نماييد ، اگر موافق كتاب بود آن را اخذ كنيد و اگر مخالف كتاب آسمانى بود آن را كنار بگذاريد . « ما وافق الكتاب فخذوه و ما خالفه فدعوه « 4 » » روايات « ضرب القرآن » در باب مسائل قرآنى و استفاده و بهرهورى از قرآن كريم رواياتى وجود دارد كه ظاهر آن بيانگر اين نكته است كه كسى حق ندارد برخى آيات را به بعضى ديگر بزند و معنايى را
--> ( 1 ) نحل / 44 . ( 2 ) روم / 58 و . . . . ( 3 ) اين روايت از معتبرترين روايات ، و متواتر است ، بيش از بيست صحابى آن را نقل كردهاند ، « علامه امينى » مىنويسد : اين حديث مورد اتفاق تمام مسلمانان است . ( الغدير ، ج 6 / 330 ) . برخى از منابع حديث عبارتند از : ( صحيح مسلم ، ج 7 / 123 ) ؛ ( سنن ترمذى ، ج 7 / 665 ) ؛ ( سنن دارمى ، ج 2 / 433 ) ؛ ( مستدرك حاكم ، ج 3 / 109 ) ، ( الصواعق المحرقه ، ص 75 و 136 ) و . . . . ( 4 ) وسائل الشيعة ، ج 18 / 82 / باب 9 ، ابواب صفات قاضى ، ح 10 ، 12 ، 29 ، 35 و . . . .