حسين علوى مهر

62

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

آورده است و وارد مرحلهء بحث و نظر نموده ، اما بسيارى از مطالب آنان خالى از انحرافات و خطاهاى فكرى نيست ، زيرا در ميان آنها تحميل آرا و افكار ، يا تفسير به رأى نيز به چشم مىخورد و اين خود خطرى بزرگ براى دين اسلام و معارف حقيقى قرآن محسوب مىگردد . اگر چه پيشرفت و گسترش مباحث علمى و دينى را نمىتوان ناديده گرفت . اقسام تفسير براى روشن شدن اين نكته كه چه تفسيرى مورد قبول و چه تفسيرى ممنوع مىباشد لازم است به چند قسم تفسير اشاره شود : الف . تفسير مقبول : در صورتى كه قرآن كريم با منابع معتبر و صحيح دينى ( قرآن ، روايات معتبر ، عقل سالم و فطرى ) تفسير شده باشد و قرآن را از حقيقت خود خارج نسازد ، نزد علماى اسلامى مورد قبول واقع شده است . ب . تفسير غير ممنوع : اين نوع تفسير در صورتى است كه قرآن به معنايى به شكل احتمال تفسير شود ، نه به صورت قطعى و حتمى ؛ مانند تفسير به شيوه‌هاى كلامى ، علمى ، تاريخى و . . . كه ظاهر آيه‌اى بر يك مطلب علمى تطبيق مىكند و اين مطلب علمى به عنوان يك احتمال در تفسير آيه مطرح مىشود ، نه اين كه گفته شود : آيه حتما همين مطلب را مىگويد . از اين نوع تفسير منعى نرسيده است . ج . تفسير ممنوع : در صورتى كه قرآن با رأى و تمايلات شخصى و بدون استفاده از منابع معتبر دينى تفسير شود ، مانند تفسير به رأى يا برخى از تفسيرهاى رمزى و صوفىگرى ، اين نوع تفسير ، ممنوع و مورد مذمت مىباشد . منابع و مصادر تفسير يكى از مباحث اساسى روش‌هاى تفسيرى ، منابع و مصادر تفسير است كه بر همين اساس روش‌هاى تفسيرى داراى اقسامى مىشود . در اين زمينه منابع و مصادر فراوانى ، مانند لغت ، كتاب‌هاى تفسيرى و علوم قرآنى ، به ويژه تفاسير گذشتگان ، مراجعه به تورات و