حسين علوى مهر
47
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
نتيجه گيرى پس از بيان چهار معنا براى تأويل و بررسى و نقد ديدگاهها مىتوان گفت كه در تأويل به عناصر زير تكيه شده است : 1 . در تأويل معناى بازگشت وجود دارد . 2 . منظور از بازگشت ، برگشتن به اصل و حقيقتى است . 3 . تأويل حقيقت و واقعيت دارد ( صرف تصورات دهنى نيست ) . 4 . بازگشت به اين حقيقت و واقعيت ، اقسامى دارد كه تنها يك قسم آن ممكن است اعيان خارجى باشد . اقسام تأويل عبارتند از : الف . رجوع و بازگشت از باب مثل به ممثّل . ب . رجوع و بازگشت به صورت و عنوان حقيقى خودش . ج . از باب وصف به حال متعلق چيزى است . د . از باب مجسم شدن حقايق است . البته نه مانند مجسم شدن با مشاهدهء حسى و دنيايى .