معناى محتمل است به چيزى كه مطابق ظاهر لفظ باشد » . دكتر ذهبى مىگويد : « التأويل مأخوذ من الاول بمعنى الرّجوع و قيل مأخوذ من الايالة و هى السّياسة ؛ « 1 » تأويل از اول گرفته شده ، و به معناى رجوع و بازگشت است و گفته شده كه از ريشهء « ايالة » و به معناى سياست است » . صاحب قاموس قرآن مىنويسد : تأويل ، برگشت دادن و برگشتن است . در مقاييس اللغة آمده است : « آل الشىء يؤول : رجع . اوّل الحكم الى اهله ارجعه و ردّه اليهم ، و الايالة : السياسة من هذا الباب ، لانّ مرجع الرّعيّة الى راعيها ، آل الرّجل رعيّته يؤولها : اذا احسن سياستها و من هذا الباب : تأويل الكلام و هو عاقبته و ما يؤول اليه ؛ « 2 » آل يؤول به معناى بازگشت است . حكم را تأويل به اهلش داد يعنى حكم را به سوى آنها بازگشت داد و رد كرد ، « اياله » كه به معناى سياست باشد نيز از همين باب است ، زيرا بازگشت مردم به سياستمداران است و آل رجل يعنى رعيت و زيردستان او . تأويل نيز از همين باب است كه به معناى عاقبت و چيزى است كه يك شى به آن بازگشت مىكند » . از آنچه لغت شناسان بيان كرده‌اند استفاده مىشود كه ، بازگشت به مكان حقيقى يا اصلى ، و سرانجام يك چيز ، در معناى تأويل دخالت دارد . تأويل از ديدگاه مفسران اين واژه هفده بار و در شانزده آيه از قرآن كريم تكرار شده است . در معناى اصطلاحى « تأويل » در قرآن ، ميان مفسران اختلاف نظر وجود دارد ، قريب به بيست معنا براى تأويل بيان شده كه بيش از ده معناى آن در « الاتقان » سيوطى ذكر شده است . ديدگاه‌ها در ارتباط با اصطلاح « تأويل » اگر چه ، ديدگاه‌هاى گوناگونى وجود دارد ولى تنها به چهار

--> ( 1 ) التفسير و المفسرون ، ج 1 / 13 . ( 2 ) ر . ك ، مصطفوى ، التحقيق فى كلمات القرآن ، ج 1 / 174 .