4 . آياتى كه پيروان ظن و گمان را مورد سرزنش قرار داده و معيار پيروى را علم مىداند ، خداوند متعال مىفرمايد : ( مشركان ) بيش‌ترشان جز از گمان ( و پندارهاى بىاساس ) پيروى نمىكنند . إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً ؛ « 1 » گمان و پندار ، هرگز انسان را از حق بىنياز نمىكند و به حق نمىرساند » . همچنين است آيات 28 و 23 سورهء نجم ، 66 سورهء يونس و . . . . 5 . برخى از آيات ، نتيجهء آفرينش آسمان‌ها و زمين را علم بشر به توحيد و قدرت خداوند مىداند ؛ مانند اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ؛ « 2 » او خدايى است كه هفت آسمان آفريد و زمين را همسان با آن قرار داد ، فرمان او در ميان آنها پيوسته فرود مىآيد تا شما به اين علم برسيد كه خداوند بر هر چيز توانا است » . در اين آيه ، علم و دانش را علت اساسى آفرينش همهء پديده‌هاى هستى ؛ اعم از آسمان‌ها و زمين معرفى كرده است . همين نكته براى نشان دادن عظمت و ارزش علم بهترين دليل و قاطع‌ترين گواه است . همچنين در آيات فراوان ديگر از علم به « حكمت » كه خود نوعى بينش استوار و انديشهء پايدار است تعبير نموده ؛ چنان كه مىفرمايد : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً ؛ « 3 » كسى كه حكمت و دانش استوار به او داده شود ، به خير و بركت فراوانى دست يافته است » . و آيات فراوان ديگر كه خود ، نوشتار مستقل و كتابى جدا را طلب مىكند و روشن مىسازد كه قرآن كريم چگونه در بزرگداشت و تجليل از علم و عالمان سخن گفته است . « 4 » نقش قرآن در پيدايش علوم با بررسى اجمالى از تاريخ علوم ، مىتوان به اين نتيجه رسيد كه قرآن كريم در پيدايش بسيارى از مباحث علوم نظرى ، نقش اساسى داشته است .

--> ( 1 ) يونس / 36 . ( 2 ) طلاق / 12 . ( 3 ) بقره / 272 . ( 4 ) ر . ك : حجتى ، سيد محمد باقر ، آداب تعليم و تعلم در اسلام ، ص 32 به بعد ،