16 . الدرّ المصون فى علوم الكتاب المكنون اين كتاب معروف به « اعراب المسلمين » است و تأليف علامه شهاب الدين ، ابو العباس احمد بن يوسف بن محمد بن عبد الدائم حلبى مصرى ( متوفاى 756 ق ) است . او متخصّص در ادبيات عرب ، شافعى مذهب و هم عصر ابو حيان بود . در وصف كتاب گفته‌اند : نخستين تأليفى است كه در علم اعراب القرآن ، جمع بين علوم پنجگانهء عربى ؛ يعنى اعراب ، صرف ، لغت ، معانى و بيان نموده است . قرن نهم 17 . نظم الدرر فى تناسب آيات و السور ، برهان الدين بن عمر البقاعى ( متوفاى 885 ق ) . قرن دهم 18 . تناسق الدرر فى تناسب السور ، جلال الدين سيوطى ( متوفاى 911 ق ) . قرن سيزدهم 19 . تفسير روح المعانى ، شهاب الدين ، محمود آلوسى ( متوفاى 1217 ق ) . برخى از معاصرين مىگويند : اين تفسير ادامهء تفسير كشاف زمخشرى در اهميت دادن به مسائل بلاغى و نحوى است . قرن چهاردهم 20 . المنار شايد بتوان تفسير المنار ، تأليف شيخ محمد عبده را از تفاسير ادبى برشمرد . « 1 » تفسير بيانى در عصر جديد در عصر حاضر ، عده‌اى از مفسران به بررسى بيانى قرآن ، به شكل جديدى پرداخته‌اند اين روش اگر چه داراى مراحل گوناگون است ، اما خلاصهء آن عبارت است از : استقراء لفظى در

--> ( 1 ) اتجاهات التفسير ، ج 3 / 875 .