حسين علوى مهر
255
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
گرايش ادبى تفسير قرآن به سه شيوهء مهم تفسير بيانى ، تفسير لغوى و هرمنوتيك ، تقسيم مىشود كه جداگانه به شرح هر يك پرداخته مىشود : الف . تفسير بيانى تفسير بيانى ، شيوهاى است كه با توجه به بلاغت و فصاحت قرآن به تفسير آيات پرداخته مىشود ، بلاغت شامل تشبيه ، استعاره ، كنايه ، تمثيل ، فصل و وصل ، استعمال حقيقى و مجازى ، استدراك لفظى ، استجلاء صورت ، تقويم بنيه ، تحقيق در علاقات لفظى و معنوى ، كشف دلالات حالى و مقالى و . . . مىشود . بحث از اين جنبه در واقع بحث اصيل در اعجاز قرآن و جوهرهء اعجاز قرآنى است . « 1 » شيوهء بيانى قرآن از دو جهت ، قابل بحث و بررسى است : 1 . جنبهء معنوى ( تأثير و تأثر قرآنى ) . 2 . جنبهء ظواهر الفاظ قرآن ، مفردات و تركيب آيات . « 2 » جهت اول بدون شك قرآن در جنبهء نخست ، تأثير فراوانى بر قلوب انسانها داشته است ، چه در صدر اسلام و چه در قرن حاضر . جبير بن مطعم وقتى از زبان مبارك رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آيهء
--> ( 1 ) دكتر محمد حسين صغير ، ادراسات القرآنيه / 102 . ( 2 ) ممكن است اولى را با عنوان ( دراسة ما حول القرآن ) و دومى را « دراسة ما فى القرآن » نيز بناميم . ر . ك : ايازى ، محمد على ، المفسرون حياتهم و منهجهم / 42 .