حسين علوى مهر

237

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

نشد ( تنها چند نفر انگشت شمار او را انتخاب نمودند ) . در هر حال ، همين عمل ، مبناى نظرى و اعتقادى اهل سنت در باب امامت گرديد . « 1 » 2 . صفات خبريه يكى از مهم‌ترين اختلاف متكلمان در آيات ، برداشت‌هاى مختلف آنان در صفات خبريه است ، متكلمان در يك تقسيم ، صفات خداوند سبحان را به صفات ذاتى و صفات خبرى تقسيم كرده‌اند : صفات ذاتى ، صفاتى است كه كمال پروردگار را مىرساند ؛ مانند علم ، قدرت ، حيات و . . . صفات خبريه ، صفاتى است كه قرآن از آن صفات خبر داده و به پروردگار متعال نسبت مىدهد ؛ مانند وجه ، يد ، عرش و . . . . پيش از بررسى مهم‌ترين ديدگاه‌ها دربارهء صفات خبريه ، به برخى آيات مورد بحث اشارت مىرود : 1 . الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى ، « 2 » در اين آيه از عرش خداوند خبر داده شده است . 2 . كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ ، « 3 » وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ . « 4 » 3 . يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ، « 5 » بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ . « 6 » 4 . تَجْرِي بِأَعْيُنِنا ، « 7 » وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا . « 8 » اين آيات از « عرش » ، « وجه » ، « يد » و « عين » براى خداوند متعال خبر داده است ، ولى آيا اينها به معناى ظاهرى خودشان ؛ يعنى « تخت » ، « صورت » ، « دست » و « چشم » مىباشد ، تا جسميت خداوند لازم آيد ، يا به معانى ديگرى است ؟

--> ( 1 ) ربانى گلپايگانى ، فرق و مذاهب ، ص 24 . ( 2 ) طه / 5 . ( 3 ) قصص / 88 . ( 4 ) الرحمن / 27 . ( 5 ) فتح / 10 . ( 6 ) مائده / 64 . ( 7 ) قمر / 14 . ( 8 ) هود / 37 .