حسين علوى مهر
212
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
وى تا آن جا كه در حدّ توانش است ، روايات اسرائيلى را حذف نموده ، و مقدمهاى مشتمل بر بيست باب بر اين تفسير نوشته است . 2 . تفسير كبير ( مفاتيح الغيب ) مؤلف اين تفسير بزرگ ، فخر الدين ، محمد بن عمر رازى ، معروف به « فخر رازى » است . او از طبرستان ، و متولد 543 و متوفاى 606 ق است . كتاب وى از بهترين كتابهاى تفسيرى است كه به نقد آراء و اقوال متكلمان پرداخته و مسائل كلامى ، فلسفى ، اصولى و ساير مسائل اجتهادى و عقلى را در آن ، مورد بحث قرار داده است . اين تفسير داراى بحثهاى طولانى است كه از محور بحث تفسيرى و حد اعتدال خارج است . و لذا برخى گفتهاند : همه چيز در تفسير او هست جز تفسير . فخر رازى نيز ، مانند ساير تفاسير به ذكر نام سوره ، محل نزول ، عدد آيات ، اقوال ، و مسائل مختلف تفسيرى به بحث و بررسى مىپردازد . 3 . تفسير بيضاوى ( انوار التنزيل و اسرار التأويل ) اين تفسير ادبى ، تأليف قاضى ناصر الدين ابو الخير ، عبد اللّه بن عمر بيضاوى شافعى ، متوفاى 685 ق ( شافعى اشعرى ) است . تفسير بيضاوى از بهترين متون تفسيرى اهل سنت است كه مورد پذيرش بسيارى از مفسران شيعه و سنى واقع شده است و شرح و حاشيههاى زيادى از دانشمندان شيعه و سنى بر آن نگاشتهاند تا آن جا كه حدود 80 حاشيه و شرح براى آن بيان كردهاند . معروفترين حاشيهء آن ، حاشيهء شيخ زاده و حاشيهء شهاب خفاجى و حاشيهء قونوى است . متن اين كتاب برگرفته از تفسير كشاف با تلخيص و حذف زوائد و روايات اسراييلى آن مىباشد كه به بررسى نام سوره ، شأن نزول ، احاديث ، نكات ادبى اعراب ، معانى و بيان ، با عباراتى بسيار متين و گويا مىپردازد .