پر بركت ما به سوى تو فرستاديم تا در آياتش انديشه كنند و خردمندان پند بگيرند . » 5 . در حديثى نبوى آمده است : « القرآن ذلول ، ذو وجوه فاحملوه على احسن وجهه ؛ قرآن همراه حاملان خويش است و داراى معانى و وجوه متعددى است ، آن را بر نيكوترين وجه حمل نماييد . » جلال الدين سيوطى مىگويد : جملهء « فاحملوه على احسن وجهه » داراى دو احتمال است : يك . آن را بر بهترين معانى حمل كنيد . دو . به بهترين امورى كه در آن است از فرائض و دستورات موكّد تفسير نماييد ، نه رخصت‌ها و عفو ، و نه انتقام . در اين بيان دلالت روشنى است بر اين كه استنباط و اجتهاد در كتاب خداى متعال جايز است . « 1 » شرايط و مراحل تفسير اجتهادى همانطور كه گفته شد جايز نيست يك مفسر از مفسر ديگر تقليد كند و بايد خود به تفسير و اجتهاد در آيات بپردازد ، اما آنچه لازم است اين كه آيا يك مفسر مجتهد مىتواند به محض ديدن آيه‌اى يا يك قول در تفسير به تفسير آيات بپردازد ؟ خير ، بلكه بايد شرايطى داشته و مراحلى را بگذراند تا يك تفسير مطلوب و مقبول به دست آورد . مراحل تفسير اجتهادى را مىتوان در چهار مرحله تقسيم كرد كه هر مرحله داراى ويژگىهايى است كه به طور اختصار بيان مىشود : اول . مرحلهء مقدماتى براى هر مفسرى لازم است پيش از ورود در تفسير آيات الهى با علومى آشنايى داشته باشد كه بدون آنها ارائهء يك تفسير مطلوب ممكن نيست . در اين جا به برخى از آنها اشارت مىرود : 1 . آشنايى با ادبيات عرب : ادبيات عرب ، شامل صرف ، نحو ، معانى ، بيان ، بديع و . . . مىباشد .

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 4 / 478 .