حسين علوى مهر

145

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

برخى نيز ، اين صفت را كنايه از قدرت و استقرار حكومت مىدانند . امام صادق عليه السّلام در پاسخ « ابان بن تغلب » به اين پرسش كه چرا فرعون را ذى الاوتاد گفته‌اند ، مىفرمايد : « لانّه كان اذا عذّب رجلا بسطه على الارض على وجهه و مدّ يديه و رجليه فاوتدها باربعة اوتاد فى الارض و ربما بسطه على خشب منبسط فوتد رجليه و يديه باربعة اوتاد ، ثمّ تركه على حاله حتى يموت فسمّاه اللّه عزّ و جلّ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ . « 1 » پس امام عليه السّلام ديدگاه سومى را با استفاده از كردار و شكنجه كردن فرعونيان مطرح نموده ، مىفرمايد : كه آنها بدن‌هاى بردگان يا مخالفان خود را چهار ميخ مىكردند ؛ بر چوبى مىخواباندند و دو دست و دو پاى آنها را چهار ميخ كرده و او را بدين حال رها مىكردند تا بميرد . معرفى تفاسير روايى روش تفسيرى ائمهء اطهار عليهم السّلام پيش از اين ، مورد بحث و بررسى قرار گرفت و مهم‌ترين شيوه‌هاى آن بزرگواران در تفسير بيان شد . شيوهء تفسيرى صحابه و تابعين نيز بيش‌تر جنبهء اثرى داشته است و از نوع تفسير مأثور ، به حساب مىآيد ، گرچه تفسير مدوّنى از آنان در دست نيست . در واقع عصر تدوين تفسير ، از قرن سوم آغاز مىشود ، كه مهم‌ترين منبع مفسران در اين زمان روايات و اقوال صحابه و تابعين مىباشد ( اگر چه گاهى به اشعار و به لغت نيز استشهاد مىكردند ) . بنابراين آغاز تدوين تفسير ، با روش روايى و مأثور بوده و مهم‌ترين زمان‌هاى اوج تفاسير روايى قرن‌هاى سوم و چهارم و نيز دهم ، يازدهم و دوازدهم است . در اين جا براى آشنائى بيش‌تر با تفاسير روايى ، به معرفى مهم‌ترين آنها كه در ميان شيعه و اهل سنت معروف است پرداخته مىشود .

--> ( 1 ) نور الثقلين ، ج 5 / 571 .