بيان مستلزمات عقلى منظور از اين قسم آن است كه ائمه عليهم السّلام به نكته‌اى از آيه اشاره كرده‌اند كه لازمهء حكم و عقلى است . به دو نمونهء آن اشارت مىرود : الف . عن جعفر بن محمد عليه السّلام . . . قال : و لا يأخذ اللّه عزّ و جلّ ، البرئ بالسقيم ، و لا يعذّب اللّه عزّ و جلّ الاطفال بذنوب الآباء ، فانّه قال فى محكم كتابه : وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى . « 1 » امام صادق عليه السّلام براى روشن كردن آيهء ( 164 سورهء انعام ) كه مىفرمايد : « كسى بار گناه ديگرى را به دوش نمىكشد » فرمود : خداوند عز و جل انسان سالم را به جاى مريض مجازات نمىكند ، همچنين اطفال را با گناه پدرانشان عذاب نمىكند . لازمهء آيهء شريفه يك حكم و قانون عقلى است كه ظلم و ستم قبيح است و خداوند ذره‌اى ستم نمىكند ( زيرا مجازات يكى به جاى ديگرى از مصاديق بارز ظلم است ) . ب . عن هشام بن حكم ، قال : قلت لابى عبد اللّه عليه السّلام ما الدّليل على انّ اللّه واحد ؟ قال عليه السّلام : اتّصال التدبير و تمام الصنع ، كما قال اللّه عز و جل : لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا . « 2 » و فى رواية اخرى عنه عليه السّلام : انّه لو كان معه إله لذهب كل إله بما خلق و لذهب بعضهم على بعض و لافسد كل واحد منهما على صاحبه . « 3 » هشام بن حكم از امام صادق عليه السّلام مىپرسد : دليل بر يگانگى خدا چيست ؟ آن حضرت براى اثبات يگانگى خداوند ، به اتصال تدبير در تمام اجزاى جهان هستى استدلال كرده‌اند كه لازمهء آن وجود مدبّر واحد است . چنان كه در آيه‌اى خداوند به اين مطلب اشاره كرده ، مىفرمايد : اگر خدايانى در آسمان و زمين بودند ، آسمان و زمين به فساد كشيده مىشد . در روايت ديگرى ، امام عليه السّلام در اين ارتباط استدلال مىكنند به اين كه ، نشانه‌اى از مخلوقات خداى ديگر نيست و اگر چنين بود هر خدائى به دنبال آفرينش خود بود و براى خداى ديگر درگيرى و فساد ايجاد مىكرد . پس اين كه نشانه‌اى از مخلوق خداى ديگرى

--> ( 1 ) نور الثقلين ، ج 1 / 786 . ( 2 ) انبياء / 22 . ( 3 ) نور الثقلين ، ج 3 / 419 و 418 .