اين كه مشكلات و معضلات علمى پيش آيد و على عليه السّلام نباشد . ابو طفيل مىگويد : « كان علىّ عليه السّلام يقول : سلونى ، سلونى ، سلونى عن كتاب اللّه تعالى ، فو اللّه ما من آية الّا و انا اعلم انزلت بليل او نهار . . . » « 1 » مسروق بن اجدع همدانى - از فقهاى تابعين ( م 62 ه . ق ) و از اصحاب على عليه السّلام - مىگويد : « انتهى العلم الى ثلاثة عالم بالمدينة على بن ابيطالب و عالم بالعراق عبد اللّه بن مسعود و عالم بالشّام ابى الدرداء ، فاذا التقوا سأل عالم الشام و عالم العراق عالم المدينة و هو لم يسألهم » . « 2 » مسعودى ( م 346 ه . ) در مروج الذهب مىنويسد : امورى كه مايهء فضائل اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است عبارتند از : « سبقت در ايمان ، هجرت ، يارى كردن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، قرابت و خويشاوندى ، جانفشانى در راه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، علم به كتاب الهى و تفسير ( تنزيل ) قرآن ، جهاد در راه خدا ، تقوى ، زهد ، قضاوت ، حكم ، فقه و دانش و كلّ ذلك لعلىّ عليه السّلام منه النّصيب الاوفر و الحظّ الاكبر . . ؛ يعنى و على عليه السّلام در تمام اين امور بهرهء فراوان و سهمى بزرگ‌تر و بيش‌تر از همهء افراد داشت . او گفتار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : را در هنگام عقد اخوّت « انت اخى » به خود اختصاص داد و نيز گفتارهاى ديگر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مانند : « انت منّى بمنزلة هارون من موسى الّا انّه لا نبىّ بعدى » و « من كنت مولاه فعلىّ مولاه اللّهم وال من والاه و عاد من عاداه . . . » « 3 » مفهوم اهل بيت عليهم السّلام اهل بيت ، معناى گسترده‌ترى نيز دارد كه مختص به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، فاطمه ، على ، حسن و حسين عليهم السّلام نيست ، بلكه مطابق روايات رسيده از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به ويژه حديث ثقلين كه

--> آگاه‌تر از من نيست ، مردى از عراق از قربانى و اضحيه سؤالى پرسيد ، هشام در پاسخ ، عاجز ماند و از منبر پايين آمد . ( الغدير ، ج 6 / 195 ) . ( 1 ) همان . ( 2 ) ابن عساكر ، تاريخ دمشق ، ج 3 / 51 . ( 3 ) مسعودى ، على بن الحسين ، مروج الذهب و معادن الجوهر ، ج 2 / 437 ، دار الفكر ، بيروت .