صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

78

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

استاد نامبرده چنين مينويسد : « از جمله مختصات پيامبران عصمت است ، عصمت يعنى مصونيت از گناه و از اشتباه . يعنى پيامبران نه تحت تأثير هواهاى نفسانى قرار مىگيرند و مرتكب گناه مىشوند و نه در كار خود دچار خطا و اشتباه مىشوند ، بر كنارى آنها از گناه و از اشتباه حد اعلاى قابليت اعتماد را به آنها مىدهد . اكنون ببينيم اين مصونيت به چه صورت است ؟ آيا مثلا به اين صورت است كه هر وقت مىخواهند مرتكب گناه يا اشتباه شوند يك مأمور غيبى مىآيد و مانند پدرى كه مانع لغزش فرزندش مىشود جلو آنها را مىگيرد ؟ و يا به اين صورت است كه پيامبران سرشت و ساختمانشان طورى است كه نه امكان گناه در آنها است و نه امكان اشتباه ، آنچنانكه مثلا يك فرشته زنا نمىكند بدليل اينكه از شهوت جنسى خالى است ، و يا يك ماشين حساب اشتباه نمىكند به دليل اينكه فاقد ذهن است ؟ و يا اينكه گناه نكردن و اشتباه نكردن پيامبران معلول نوع بينش و درجهء يقين و ايمان آنهاست . البته تنها همين شق صحيح است . اكنون هر يك از اين دو مصونيت را جداگانه ذكر مىكنيم . اما مصونيت از گناه : انسان يك موجود مختار است و كارهاى خويش را بر اساس منافع و مضار و مصالح و مفاسدى كه تشخيص مىدهد انتخاب مىكند از اين رو « تشخيص » نقش مهمى در اختيار و انتخاب كارها دارد محال است كه انسان چيزى را كه بر حسب تشخيص او مفيد هيچگونه فايده‌اى نيست و از طرف ديگر زيان و ضرر دارد انتخاب كند مثلا انسان عاقل علاقمند به - حيات ، دانسته خود را از كوه پرت نمىكند و يا زهر كشنده را نمىنوشد . افراد مردم از نظر ايمان و توجه به آثار گناهان متفاوتند ، به هر اندازه كه ايمانشان قويتر و توجه‌شان به آثار گناهان شديدتر باشد ، اجتنابشان از گناه بيشتر و ارتكاب آن كمتر مىشود . اگر درجهء ايمان در حد شهود و عيان برسد به حدى