را بيقين معلوم بود بقاى دار عقبى ، كى به اختيار بچنين امرى راضى مىشدند دلائل اين مطلب بيش از آنست كه حصر توان نمود . مع هذا حقيقت و ماهيت نفس را بنور كشف و يقين دانستن جز عارفان را نصيب نيست ، و لهذا افشاى سر روح نفرموده‌اند ، " قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا " . ماهيت علم را مجوئيد * از بوقلمون سخن مگوئيد هر لحظه به صورتى بر آيد * هر دم بحقيقتى گرايد ( 40 ) و چنان مپندار كه پيغمبر صلى الله عليه و آله آگاه از حقيقت روح نبود ، حاشا ازين اعتقاد ، پس چون از احوال نشاه آخرت خبر مىداد و بمقام أو أدنى رسيده و از حق بى واسطه خطاب شنيده ، ليكن چون غشاوه طبع و ظلمت و هم بر مردمان غالب است ، از كشف ماهيت روح ايشان را حيرت و ضلالت روى مىدهد . و حكماى فلاسفه را با آنكه حظى وافر ازين مساله هست ، اما نسبت دانش ايشان با دانش علماى آخرت و اهل قرآن همچو نسبت دانش عوامست با متكلم : آن نفس را كه ناطقه خوانند بازياب * تا روشنت شود سخن گنج در خراب